Asystent osobisty pomaga osobie z niepełnosprawnością w codziennych czynnościach – w higienie, prowadzeniu domu, wyjściach, załatwianiu spraw, kontaktach z ludźmi. W 2026 roku z programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” mogą skorzystać osoby ze znacznym albo umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (albo orzeczeniem równoważnym) oraz dzieci w wieku 2–16 lat ze wskazaniami w orzeczeniu. Usługa jest bezpłatna, a limit wynosi od 360 do 840 godzin w roku. Program realizują gminy i powiaty, które do niego przystąpiły – zgłoszenia przyjmuje zwykle ośrodek pomocy społecznej.
Limit godzin w 2026 roku
| Orzeczenie | Limit godzin w roku |
|---|---|
| Znaczny stopień z niepełnosprawnością sprzężoną (lub równoważne) | 840 |
| Znaczny stopień (lub równoważne) | 720 |
| Umiarkowany stopień z niepełnosprawnością sprzężoną (lub równoważne) | 480 |
| Umiarkowany stopień (lub równoważne); dzieci 2–16 lat ze wskazaniami | 360 |
Niepełnosprawność sprzężona oznacza orzeczenie, w którym wskazano co najmniej dwie przyczyny niepełnosprawności. Orzeczeniem równoważnym ze znacznym stopniem jest np. orzeczenie ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Limit dotyczy wszystkich programów ministerstwa łącznie. Po jego wyczerpaniu gmina może przyznać kolejne godziny ze środków własnych.
W czym pomaga asystent
- samoobsługa i higiena – pomoc przy myciu, ubieraniu, posiłkach,
- gospodarstwo domowe – zakupy, sprzątanie, przygotowanie posiłków, wypełnianie ról w rodzinie,
- wyjścia z domu – do lekarza, urzędu, sklepu, na spacer, do kościoła, na zajęcia,
- aktywność i kontakty – spotkania, kultura, komunikacja z otoczeniem.
Asystent wspiera, ale nie decyduje za osobę z niepełnosprawnością – realizuje jej cele i działa na jej rzecz, a nie na rzecz członków rodziny. Usługi asystencji uzupełniają usługi opiekuńcze, ale ich nie zastępują. W godzinach asystencji nie świadczy się równocześnie usług opiekuńczych z gminy.
Usługi mogą być realizowane o każdej porze, także w weekendy – jeden asystent pracuje do 12 godzin na dobę.
Opieka w domu przestaje wystarczać? Sprawdź placówki w swojej okolicy – także na krótki pobyt.
Kto może być asystentem
Asystentem może być osoba pełnoletnia, która nie jest członkiem rodziny uczestnika, jego opiekunem prawnym ani nie mieszka z nim na co dzień, oraz:
- ma kwalifikacje (np. asystent osoby niepełnosprawnej, opiekun osoby starszej, opiekun medyczny, pielęgniarka, fizjoterapeuta, psycholog, terapeuta zajęciowy) albo co najmniej 6 miesięcy udokumentowanego doświadczenia w pomocy osobom z niepełnosprawnościami – gdy asystenta wskazuje gmina,
- albo jest osobą wskazaną przez samego uczestnika (lub jego opiekuna prawnego) w karcie zgłoszenia – wtedy wystarczy oświadczenie, że jest przygotowana do tej pracy.
To ważne dla seniorów: można wskazać zaufaną sąsiadkę czy znajomego – byle nie członka rodziny ani współlokatora.
Jak się zgłosić
- Sprawdź, czy Twoja gmina lub powiat realizuje program w 2026 roku – zapytaj w ośrodku pomocy społecznej albo powiatowym centrum pomocy rodzinie.
- Pilnuj naboru – ogłoszenie musi być publicznie dostępne, a termin na zgłoszenia wynosi od 7 do 21 dni.
- Wypełnij kartę zgłoszenia – z opisem potrzeb i, jeśli chcesz, wskazaniem asystenta.
- Przygotuj orzeczenie o niepełnosprawności (albo równoważne).
- Ustal zakres usług – gmina określa liczbę godzin i rodzaj czynności w karcie zakresu czynności.
Przy wielu chętnych gmina tworzy listę rezerwową. Jeśli zostaną wolne miejsca, ogłasza nabór uzupełniający.
Przykład: Pan Jerzy ma 74 lata, chorobę Parkinsona i orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mieszka sam, a córka pracuje w innym mieście. W naborze gminy pan Jerzy wskazał jako asystentkę sąsiadkę, panią Halinę. Gmina przyznała mu 60 godzin miesięcznie: pani Halina pomaga mu w zakupach, chodzi z nim do lekarza i na spacery. Pan Jerzy nic za to nie płaci.
Asystencja osobista a inne formy pomocy
- Usługi opiekuńcze z gminy – pomoc w codziennych czynnościach w domu, odpłatność zależy od dochodu: usługi opiekuńcze z MOPS.
- Opieka wytchnieniowa – zastępstwo dla opiekuna rodzinnego, żeby mógł odpocząć: opieka wytchnieniowa.
- Bon senioralny – usługi w domu dla seniora 65+ z dochodem do progu: bon senioralny.
Program jest ogłaszany co roku – zasady kolejnej edycji mogą się różnić. Aktualne informacje przekaże ośrodek pomocy społecznej.
Podstawa prawna i źródła
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Gdy opieka w domu przestaje wystarczać
Sprawdź domy opieki, DPS i ZOL w swojej okolicy – także na pobyt krótkoterminowy, gdy opiekun potrzebuje odpoczynku. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kiedy dom opieki – 10 sygnałów · Opiekunka czy dom opieki