Usługi opiekuńcze z MOPS i GOPS: kto może dostać i ile kosztują

Usługi opiekuńcze to pomoc opiekunki w domu seniora – przy ubieraniu, posiłkach, higienie, sprzątaniu czy zakupach. Przyznaje je gmina, czyli miejski albo gminny ośrodek pomocy społecznej (MOPS, GOPS) lub centrum usług społecznych, w drodze decyzji. Osobie samotnej, która potrzebuje pomocy, usługi przysługują. Innym seniorom gmina może je przyznać, gdy rodzina nie jest w stanie pomóc. Odpłatność ustala każda gmina w swojej uchwale.

Kto może dostać usługi opiekuńcze

Od 5 sierpnia 2026 r. art. 50 ustawy o pomocy społecznej rozróżnia dwie sytuacje:

• usługi przysługują osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób i jest jej pozbawiona,
• usługi mogą być przyznane osobie, której rodzina – a także małżonek, rodzice, dzieci czy wnuki mieszkający osobno – nie mogą zapewnić potrzebnej pomocy.

W pierwszym przypadku gmina musi pomóc. W drugim ocenia sytuację, na przykład gdy dzieci pracują w innym mieście albo same są chore.

Co robi opiekunka – nowy standard z 2026 r.

Od 7 sierpnia 2026 r. obowiązuje rozporządzenie ze standardem usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Wymienia między innymi:

• codzienne potrzeby: pomoc w ubieraniu się, przygotowanie prostych posiłków (w tym jednego gorącego, z zaleconą dietą), karmienie i pojenie, słanie łóżka, sprzątanie, wynoszenie śmieci, palenie w piecu, zakupy,
• higiena: toaleta poranna i wieczorna (u osoby leżącej w łóżku), kąpiel, mycie głowy, pielęgnacja paznokci, pomoc w korzystaniu z toalety,
• pielęgnacja zalecona przez lekarza (bez kompetencji pielęgniarskich): przygotowanie i podanie leków, smarowanie i drobne opatrunki, pomiar temperatury, tętna, ciśnienia, cukru we krwi i saturacji, obserwacja stanu zdrowia,
• kontakt ze światem: spacery, rozmowy, pomoc w kontakcie z rodziną i sąsiadami, czytanie prasy i książek.

Zakres, liczbę godzin i miejsce usług zapisuje się w decyzji gminy. Opiekunka robi to, co wpisano w decyzji – warto więc dokładnie opisać potrzeby podczas wywiadu.

W jakich godzinach – także w weekendy

Część usług – między innymi przygotowanie posiłków i karmienie, toaleta poranna i wieczorna, pomoc w korzystaniu z toalety i przygotowanie leków – może być świadczona 7 dni w tygodniu w godzinach 6:00–21:00, w różnych porach dnia według potrzeb. W święta – gdy opieka musi być ciągła. Przy niektórych czynnościach, na przykład przy kąpieli, mogą przyjść dwie osoby naraz.

Kto może być opiekunką

Od sierpnia 2026 r. osoba wykonująca usługi opiekuńcze musi:

• być pełnoletnia,
• nie należeć do rodziny osoby, której pomaga (także nie może być osobno mieszkającym małżonkiem, rodzicem, dzieckiem czy wnukiem),
• złożyć oświadczenie, że jest zdolna psychicznie i fizycznie do tej pracy,
• mieć ukończone szkolenie z pierwszej pomocy.

Usługi sąsiedzkie

Usługi opiekuńcze w domu mogą mieć także formę usług sąsiedzkich. Pomoc może wtedy świadczyć osoba z najbliższej okolicy – sąsiad czy znajomy – jeśli zaakceptuje ją senior i gmina, która organizuje takie usługi. Szkolenie z pierwszej pomocy organizuje wtedy gmina. Szczegóły, w tym zakres i rozliczanie, każda gmina ustala w uchwale – zapytaj w ośrodku pomocy społecznej, czy je prowadzi.

Ile kosztują usługi opiekuńcze

Nie ma jednej stawki dla całej Polski. Rada gminy ustala w uchwale warunki przyznawania usług, odpłatność oraz zasady częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat. Zwykle opłata zależy od dochodu – osoby z niskim dochodem płacą mniej albo nic, przy wyższym dochodzie płaci się część lub całość kosztu godziny.

Aktualną uchwałę znajdziesz na stronie swojej gminy albo ośrodka pomocy społecznej, a także w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Najprościej zapytać o stawki pracownika socjalnego podczas składania wniosku.

Jak złożyć wniosek

1. Zgłoś się do ośrodka pomocy społecznej w swojej gminie (MOPS, GOPS) albo centrum usług społecznych. Wniosek może złożyć sam senior albo – za jego zgodą – ktoś z rodziny czy sąsiad. Gmina może też działać z urzędu.
2. Pracownik socjalny przyjdzie na wywiad środowiskowy. Opisz dokładnie, w czym potrzebna jest pomoc i w jakich porach dnia.
3. Gmina wydaje decyzję – z zakresem usług, liczbą godzin, okresem i miejscem świadczenia.
4. Senior potwierdza wykonanie usług w sposób ustalony przez ośrodek, na przykład podpisem w karcie.

Gdy coś nie działa

Gmina musi monitorować usługi. Pracownicy ośrodka odwiedzają seniora co najmniej raz na pół roku i pytają jego oraz rodzinę o opinię. Skargi – także anonimowe – trzeba brać pod uwagę. Jeśli opiekunka nie przychodzi albo nie robi tego, co wpisano w decyzji, zgłoś to w ośrodku pomocy społecznej.

Inne formy wsparcia w domu

• Specjalistyczne usługi opiekuńcze – dopasowane do konkretnej choroby albo niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (osobne zasady dotyczą osób z zaburzeniami psychicznymi).
• Bon senioralny – nowa, bezpłatna forma pomocy dla osób 65+ z dochodem do 3 410 zł – więcej w artykule bon senioralny.
• Dom opieki – gdy pomoc w domu już nie wystarcza; zobacz opiekunka w domu czy dom opieki.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o pomocy społecznej, art. 50 i 50b (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639, zmiana Dz.U. 2026 poz. 974)
• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania (Dz.U. 2026 poz. 1067)
• Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 816)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.