W zakładzie opiekuńczo-leczniczym (ZOL) leczenie, opiekę pielęgniarską, rehabilitację i leki finansuje NFZ. Pacjent płaci tylko za wyżywienie i zakwaterowanie. Opłata wynosi 250% najniższej emerytury, czyli od 1 marca 2026 r. około 4 946 zł miesięcznie, ale nigdy nie więcej niż 70% miesięcznego dochodu pacjenta. Rodzina nie ma obowiązku dopłacać. Tak samo liczy się opłatę w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym (ZPO).
ZOL w skrócie
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Co finansuje NFZ | Leczenie, opiekę pielęgniarską, rehabilitację, leki i badania potrzebne w opiece |
| Za co płaci pacjent | Za wyżywienie i zakwaterowanie |
| Ile najwięcej | 250% najniższej emerytury – około 4 946 zł miesięcznie (od 1 marca 2026 r.) |
| Górny limit | Nie więcej niż 70% miesięcznego dochodu pacjenta |
| Czy dopłaca rodzina | Nie – przepisy nakładają opłatę tylko na pacjenta |
Jak liczy się opłatę za ZOL
Zasadę zapisano w art. 18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Miesięczna opłata to 250% najniższej emerytury, ale nie może przekroczyć 70% miesięcznego dochodu pacjenta. Najniższa emerytura od 1 marca 2026 r. wynosi 1 978,49 zł, więc pełna opłata to 4 946,23 zł. Ta kwota zmienia się co roku, razem z marcową waloryzacją emerytur.
Dochód liczy się tak jak w pomocy społecznej: to przychód netto, po odjęciu podatku i składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne. Dla większości emerytów oznacza to po prostu kwotę emerytury „na rękę”.
Przykład 1: pani Anna ma emeryturę 3000 zł na rękę. 70% to 2100 zł – i tyle zapłaci miesięcznie, bo to mniej niż pełna opłata.
Przykład 2: pan Jan dostaje 7500 zł na rękę. 70% to 5250 zł, czyli więcej niż pełna opłata. Zapłaci więc pełną kwotę – 4 946,23 zł miesięcznie.
W praktyce osoby z niską i średnią emeryturą płacą 70% dochodu, a pełną kwotę płacą tylko osoby z wyższymi dochodami.
Policz to: kalkulator opłaty za ZOL pokaże opłatę przy Twoim dochodzie.
Co jest w cenie, a za co płaci się osobno
Według rozporządzenia Ministra Zdrowia zakład zapewnia bezpłatnie badania diagnostyczne i leki – w zakresie potrzebnym do opieki – a także leczenie dietetyczne i wyroby medyczne stosowane w zakładzie. Pacjent nie kupuje więc leków przepisanych w ZOL z własnej kieszeni.
Opłata za wyżywienie i zakwaterowanie nie obejmuje rzeczy osobistych: ubrań, kosmetyków, prasy czy telefonu. Zapytaj w wybranym zakładzie, co trzeba przynieść i czy pobiera inne opłaty za usługi spoza świadczeń NFZ, na przykład za fryzjera.
Czy rodzina musi dopłacać do ZOL
Nie. Ustawa wymienia jako płacącego tylko pacjenta, a jego opłata nigdy nie przekracza 70% jego dochodu. Zakład nie może przerzucić reszty na dzieci czy małżonka. To ważna różnica w porównaniu z domem pomocy społecznej, gdzie przy wyższych dochodach dopłacać mogą małżonek i dzieci, a na końcu gmina – piszemy o tym w artykule ile kosztuje dom opieki.
Rodzina często pomaga w formalnościach i przynosi rzeczy osobiste, ale nie ma obowiązku płacenia za pobyt.
Dodatek pielęgnacyjny w ZOL
Osoba po 75. roku życia albo całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji dostaje z ZUS dodatek pielęgnacyjny – od 1 marca 2026 r. 366,68 zł miesięcznie. Na czas pobytu w ZOL lub ZPO ten dodatek nie przysługuje, chyba że pacjent przebywa poza zakładem dłużej niż 2 tygodnie w miesiącu (art. 75 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).
Dlatego po przyjęciu do ZOL warto od razu zawiadomić ZUS – dodatek wypłacony za czas, w którym nie przysługiwał, trzeba zwrócić. Po wypisie dodatek znów się należy.
Szukasz ZOL? Sprawdź zakłady opiekuńczo-lecznicze w swojej okolicy – z czasem oczekiwania według NFZ.
Kto może trafić do ZOL
ZOL przyjmuje osoby, które nie potrzebują już leczenia w szpitalu, ale wymagają całodobowej opieki pielęgniarskiej, rehabilitacji i kontynuacji leczenia. W skali Barthel, która ocenia samodzielność w codziennych czynnościach, muszą mieć 40 punktów lub mniej.
Do ZOL nie przyjmuje się osoby, u której głównym powodem opieki jest zaawansowana choroba nowotworowa, choroba psychiczna albo uzależnienie. Dla nich są hospicja oraz zakłady psychiatryczne.
Skierowanie wystawia lekarz – w szpitalu albo lekarz rodzinny. Krok po kroku opisujemy to w artykule jak dostać skierowanie do ZOL i ile się czeka.
ZOL czy dom opieki – porównanie kosztów
| ZOL / ZPO | DPS | Prywatny dom opieki | |
|---|---|---|---|
| Kto finansuje opiekę | NFZ | Mieszkaniec, rodzina, gmina | Mieszkaniec lub rodzina |
| Opłata mieszkańca | 250% najniższej emerytury, max 70% dochodu | Do 70% dochodu | Według cennika placówki |
| Czy dopłaca rodzina | Nie | Tak, przy wyższych dochodach | Zależy od umowy |
| Na jak długo | Zwykle okresowo, do poprawy stanu | Na stałe | Według umowy |
ZOL to opieka medyczna, zwykle na określony czas – do poprawy stanu albo do znalezienia innej formy opieki. Gdy potrzebna jest stała opieka bez codziennego leczenia, rodziny wybierają DPS albo prywatny dom opieki.
Zakłady opiekuńczo-lecznicze w swojej okolicy znajdziesz w katalogu ZOL z kolejkami NFZ. Przy każdym podajemy aktualny czas oczekiwania według danych NFZ.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 18 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 250)
- Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. – najniższa emerytura i dodatek pielęgnacyjny od 1 marca 2026 r. (M.P. 2026 poz. 220)
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 75 ust. 4 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749)
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Znajdź ZOL z kontraktem NFZ
Zakłady opiekuńczo-lecznicze w katalogu pochodzą z danych NFZ – przy każdym widać, jak długo czeka się na przyjęcie. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kalkulator opłaty za ZOL · Jak dostać skierowanie do ZOL · Dokumenty do ZOL