Dokumenty do ZOL – lista krok po kroku

Do zakładu opiekuńczo-leczniczego (ZOL) albo pielęgnacyjno-opiekuńczego (ZPO) potrzebne są: wniosek o skierowanie, wywiad pielęgniarski z oceną w skali Barthel, zaświadczenie lekarskie, skierowanie od lekarza oraz dokument o dochodzie, na przykład decyzja o emeryturze. Wzory wniosku, wywiadu i skierowania określa rozporządzenie Ministra Zdrowia. Komplet składa się bezpośrednio w wybranym zakładzie – w dowolnym miejscu w Polsce.

Lista dokumentów w skrócie

Dokument	Kto wypełnia	Uwagi
Wniosek o wydanie skierowania	Osoba potrzebująca opieki (albo jej przedstawiciel)	Składa się do lekarza z NFZ
Wywiad pielęgniarski	Pielęgniarka	Zawiera ocenę w skali Barthel
Zaświadczenie lekarskie	Lekarz	Na tym samym formularzu co wywiad
Skierowanie do ZOL / ZPO	Lekarz z NFZ	Wydaje je, gdy kryteria są spełnione
Dokument o dochodzie	Osoba potrzebująca opieki	Np. decyzja o emeryturze albo rencie, o zasiłku stałym

Krok 1: wniosek do lekarza

Wniosek o wydanie skierowania składa osoba potrzebująca opieki – albo jej przedstawiciel ustawowy – do lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, czyli lekarza pracującego w ramach NFZ. Najczęściej jest to lekarz rodzinny albo lekarz na oddziale szpitalnym, jeśli bliska osoba leży w szpitalu.

Krok 2: wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie

Do wniosku dołącza się wywiad pielęgniarski i zaświadczenie lekarskie – są na jednym formularzu.

Pielęgniarka opisuje problemy w pielęgnacji: odżywianie (np. karmienie przez zgłębnik), higienę, oddawanie moczu (np. cewnik) i stolca (np. stomia), przemieszczanie, rany przewlekłe (odleżyny, rany cukrzycowe), oddychanie wspomagane i stan świadomości. Wpisuje też liczbę punktów w skali Barthel – do ZOL kwalifikuje wynik 40 punktów lub mniej. Jak działa skala, wyjaśniamy w artykule skala Barthel.

Lekarz w zaświadczeniu stwierdza, czy osoba wymaga skierowania do ZOL albo ZPO.

Krok 3: skierowanie

Lekarz wystawia skierowanie, jeśli osoba spełnia kryteria przyjęcia do zakładu. Najważniejsze z nich:

• nie wymaga już leczenia w szpitalu, ale potrzebuje całodobowej opieki pielęgniarskiej, rehabilitacji i kontynuacji leczenia,
• w skali Barthel ma 40 punktów lub mniej,
• głównym powodem opieki nie jest zaawansowana choroba nowotworowa, choroba psychiczna ani uzależnienie (dla tych osób są hospicja i zakłady psychiatryczne).

Krok 4: dokument o dochodzie

Za pobyt w ZOL płaci się za wyżywienie i zakwaterowanie – najwyżej 70% dochodu. Żeby zakład mógł ustalić opłatę, do skierowania dołącza się dokument o dochodzie, na przykład:

• decyzję o emeryturze, rencie albo rencie socjalnej – można do niej dołączyć zgodę na to, by ZUS potrącał opłatę za ZOL bezpośrednio ze świadczenia,
• decyzję o przyznaniu zasiłku stałego – można dołączyć zgodę na odbiór tej kwoty przez zakład.

Opłatę ustala kierownik zakładu i zmienia ją przy każdej zmianie dochodu. Jak się ją liczy, pokazujemy w artykule ile kosztuje ZOL.

Krok 5: złożenie w wybranym zakładzie

Skierowanie razem z wywiadem, zaświadczeniem i dokumentem o dochodzie składa się bezpośrednio w wybranym zakładzie opiekuńczym. Nie ma rejonizacji – można wybrać zakład bliżej rodziny albo taki, w którym czeka się krócej. Kierownik zakładu informuje o kolejności przyjęcia i przewidywanym terminie.

Zanim złożysz dokumenty, zadzwoń do kilku zakładów i zapytaj o czas oczekiwania oraz o to, czy przyjmują skierowanie w oryginale, czy w kopii. Aktualne kolejki według danych NFZ podajemy przy każdym ZOL w katalogu zakładów opiekuńczo-leczniczych.

Szukasz ZOL? Sprawdź zakłady opiekuńczo-lecznicze w swojej okolicy – z czasem oczekiwania według NFZ.

Gdy bliska osoba jest w szpitalu

Wszystkie dokumenty można przygotować w szpitalu – wniosek, wywiad wypełnia pielęgniarka oddziałowa, zaświadczenie i skierowanie lekarz oddziału. Zapytaj o to jak najwcześniej, najlepiej kilka dni przed planowanym wypisem. Więcej o drodze ze szpitala piszemy w artykule jak dostać skierowanie do ZOL i ile się czeka.

Wyjątek: orzeczenie sądu

Jeśli sąd opiekuńczy orzekł o umieszczeniu osoby w zakładzie opiekuńczym, wniosek, wywiad, zaświadczenie i skierowanie nie są potrzebne – podstawą przyjęcia jest orzeczenie sądu.

Podstawa prawna i źródła

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych, § 2–8 i załączniki 1–3 (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1755; zmiana Dz.U. 2023 poz. 893)
• Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 18 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.