Zasiłek celowy przyznaje ośrodek pomocy społecznej (OPS), żeby zaspokoić niezbędną potrzebę bytową – w szczególności na żywność, leki i leczenie, opał, odzież, przedmioty codziennego użytku, drobne remonty i naprawy w mieszkaniu oraz koszty pogrzebu. Zwykle dostaje go osoba z dochodem poniżej kryterium (1 010 zł dla osoby samotnej, 823 zł na osobę w rodzinie). W szczególnie uzasadnionych przypadkach OPS może jednak przyznać specjalny zasiłek celowy także przy wyższym dochodzie. To świadczenie uznaniowe – OPS ocenia sytuację i decyduje o kwocie.
W skrócie
| Na co | żywność, leki i leczenie, opał, odzież, przedmioty domowe, drobne remonty, koszty pogrzebu |
|---|---|
| Kto | osoba lub rodzina z dochodem poniżej kryterium, w trudnej sytuacji (np. choroba, niepełnosprawność) |
| Przy wyższym dochodzie | specjalny zasiłek celowy – do wysokości kryterium, bezzwrotny; albo zasiłek pod warunkiem zwrotu |
| Po zdarzeniu losowym | także osobom, które poniosły straty (np. pożar, powódź) |
| Kwota | ustala OPS, uwzględniając potrzebę i możliwości gminy |
| Forma | decyzja administracyjna, odwołanie w 14 dni |
Kiedy OPS przyzna zasiłek celowy
Ustawa o pomocy społecznej wymienia sytuacje, w których przysługuje pomoc – m.in. ubóstwo, długotrwała lub ciężka choroba, niepełnosprawność, bezradność w sprawach domowych, zdarzenie losowe. Typowe sytuacje seniora:
- drogie leki, których nie obejmuje bezpłatny wykaz 65+ – zobacz darmowe leki 65+,
- zakup opału przed zimą,
- naprawa pieca, dachu albo instalacji, która zagraża bezpieczeństwu,
- zakup łóżka, materaca czy pościeli dla osoby leżącej,
- koszty pogrzebu.
Specjalny zasiłek celowy przy wyższym dochodzie
Jeśli Twój dochód przekracza kryterium, w szczególnie uzasadnionych przypadkach OPS może przyznać:
- specjalny zasiłek celowy – najwyżej do wysokości kryterium dochodowego (1 010 zł dla osoby samotnej), bez obowiązku zwrotu,
- zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części albo całości kwoty.
Przykład: pani Wanda ma emeryturę 1 300 zł netto, czyli więcej niż kryterium. W listopadzie zepsuł się jej piec, a naprawa kosztuje 2 000 zł. OPS może przyznać specjalny zasiłek celowy (do 1 010 zł) albo zasiłek pod warunkiem zwrotu – w ratach.
Zasiłek celowy na pogrzeb
Osobie, która pokrywa koszty pogrzebu, OPS może przyznać zasiłek celowy niezależnie od dochodu, jeśli:
- po zmarłym nie przysługuje zasiłek pogrzebowy z ZUS albo KRUS, albo
- koszty pogrzebu są nadzwyczajne i niemożliwe do pokrycia z zasiłku pogrzebowego.
Taki zasiłek przyznaje się pod warunkiem zwrotu – np. z masy spadkowej, jeśli jesteś spadkobiercą, albo gdy dostaniesz po zmarłym świadczenie z innej instytucji. Zobacz zasiłek pogrzebowy i pogrzeb z gminy.
Jak złożyć wniosek
- Napisz wniosek do OPS (albo CUS) – krótko: na co potrzebujesz pieniędzy, ile to kosztuje i dlaczego nie możesz pokryć tego sam. Dołącz rachunek, kosztorys albo receptę.
- Dochody – decyzja o emeryturze, zaświadczenia o dochodach członków rodziny.
- Wywiad środowiskowy – pracownik socjalny odwiedzi Cię w domu.
- Decyzja – OPS może przyznać pieniądze albo pomoc rzeczową (np. opał, paczkę żywnościową). Pieniądze możesz być poproszony rozliczyć rachunkami.
Wniosek może złożyć rodzina w imieniu seniora – za jego zgodą. OPS może też przyznać pomoc z urzędu, gdy dowie się o trudnej sytuacji.
Na co uważać
- To pomoc uznaniowa. Nawet przy spełnieniu warunków OPS może przyznać mniej, niż prosisz, albo odmówić z powodu braku pieniędzy w budżecie. Od decyzji możesz się odwołać.
- Zasiłek „pod warunkiem zwrotu” – sprawdź w decyzji, ile i kiedy trzeba oddać.
- Pomoc rzeczowa – zamiast pieniędzy OPS może dać np. opał albo bilet kredytowany.
Stała pomoc dla seniorów z niskim dochodem: zasiłek stały. Przegląd wszystkich form wsparcia: pomoc dla seniora z gminy.
Podstawa prawna i źródła
Stan prawny na 31 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Gdy opieka w domu przestaje wystarczać
Sprawdź domy opieki, DPS i ZOL w swojej okolicy – także na pobyt krótkoterminowy, gdy opiekun potrzebuje odpoczynku. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kiedy dom opieki – 10 sygnałów · Opiekunka czy dom opieki
