Po ukończeniu 65 lat przysługują Ci bezpłatne leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne z wykazu ministra zdrowia (art. 43a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Na liście nie ma wszystkich leków. Są na niej tylko te wskazane przez ministra i tylko w zakresie, w jakim są refundowane – czyli we wskazaniach, w których NFZ do nich dopłaca. Receptę może wystawić każda osoba uprawniona do wystawiania recept refundowanych, nie tylko lekarz rodzinny. Uprawnienie system uwzględnia na e-recepcie automatycznie na podstawie wieku.
W skrócie
| Kto | każda osoba ubezpieczona w NFZ po ukończeniu 65 lat |
|---|---|
| Co | leki, środki spożywcze i wyroby medyczne z wykazu „S” |
| Kto przepisuje | osoba uprawniona do wystawiania recept refundowanych – lekarz rodzinny, specjalista, pielęgniarka w swoim zakresie |
| Dokumenty | żadne – uprawnienie wynika z numeru PESEL |
| Wykaz | ogłaszany w obwieszczeniu refundacyjnym ministra zdrowia, zwykle co 2 miesiące |
Które leki są bezpłatne
Minister zdrowia wskazuje bezpłatne produkty w wykazie refundacyjnym, w części oznaczonej literą „S” (senior). Lista zmienia się razem z obwieszczeniem refundacyjnym – zwykle co dwa miesiące.
Dwie zasady, o których łatwo zapomnieć:
- Bezpłatny jest konkretny lek, a nie substancja. Jeśli w wykazie jest jeden odpowiednik, a lekarz przepisze inny, za ten drugi możesz zapłacić. Zapytaj w aptece o bezpłatny zamiennik.
- Bezpłatność obowiązuje tylko we wskazaniach refundowanych. Ten sam lek przepisany w innej chorobie może być płatny.
Aktualny wykaz publikuje Ministerstwo Zdrowia, a numery leków z oznaczeniem „S” można sprawdzić w wyszukiwarkach leków refundowanych, np. na stronie Ministerstwa Zdrowia albo NFZ.
Kto może wystawić receptę
Bezpłatny lek dla seniora może przepisać każda osoba uprawniona do wystawiania recept refundowanych – lekarz rodzinny, lekarz specjalista w przychodni lub szpitalu, a w zakresie swoich uprawnień także pielęgniarka czy położna. Taką receptę może wystawić też lekarz na emeryturze dla siebie i najbliższej rodziny.
Przed wystawieniem recepty wystawiający sprawdza w systemie e-zdrowia, jakie leki senior już dostał, żeby uniknąć groźnych połączeń i dublowania leków. To ważne zwłaszcza u osób, które leczą się u kilku specjalistów. Więcej o bezpiecznym przyjmowaniu wielu leków: leki u seniora.
Jak zrealizować receptę krok po kroku
- Upewnij się, że recepta jest na lek z wykazu „S” – zapytaj lekarza albo farmaceutę.
- W aptece podaj kod z e-recepty i PESEL seniora. System sam rozpozna wiek.
- Jeśli apteka nalicza opłatę, zapytaj, dlaczego: często chodzi o inne opakowanie, inny odpowiednik albo lek poza wskazaniem refundacyjnym.
- Realizując receptę za rodzica, możesz pobrać lek jako osoba trzecia – wystarczy kod recepty i PESEL. Dostęp do recept rodzica w aplikacji ułatwi Internetowe Konto Pacjenta.
Przykład: pani Halina (68 lat) bierze lek na nadciśnienie z wykazu „S” i lek przeciwbólowy, którego w wykazie nie ma. Za pierwszy nie płaci nic, za drugi płaci według zwykłych zasad – pełną cenę albo część ceny przy refundacji.
Na co uważać
- Senior w DPS albo ZOL. W zakładzie opiekuńczo-leczniczym leki zapewnia zakład w ramach świadczenia z NFZ. W domu pomocy społecznej mieszkaniec korzysta z leczenia w NFZ tak jak w domu, a dom pomaga mu w tym – recepty na leki z wykazu „S” są dla niego bezpłatne tak samo. Więcej: leki w ZOL i opieka medyczna w domu opieki.
- Brak ubezpieczenia. Bezpłatne leki przysługują świadczeniobiorcom NFZ. Jeśli senior nie ma ubezpieczenia zdrowotnego, najpierw trzeba je załatwić. Opisujemy to w tekście senior bez ubezpieczenia.
- Zmiana wykazu. Lek może wypaść z wykazu przy kolejnym obwieszczeniu. Jeśli od nowego miesiąca apteka liczy opłatę, poproś lekarza o bezpłatny odpowiednik.
Decyzję o zmianie leku zawsze podejmuje lekarz. Farmaceuta może doradzić tańszy lub bezpłatny zamiennik tej samej substancji.
Inne sposoby na obniżenie kosztów leczenia opisujemy w artykułach zasiłek celowy na leki i pomoc dla seniora z gminy.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 43a (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461)
- Ustawa o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, art. 2 pkt 14 i art. 37 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 253)
- Obwieszczenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu refundowanych leków (wykaz „S” – bezpłatne leki dla seniorów)
Stan prawny na 31 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Gdy opieka w domu przestaje wystarczać
Sprawdź domy opieki, DPS i ZOL w swojej okolicy – także na pobyt krótkoterminowy, gdy opiekun potrzebuje odpoczynku. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kiedy dom opieki – 10 sygnałów · Opiekunka czy dom opieki