Geriatra na NFZ – poradnia geriatryczna, ocena geriatryczna i Centrum Zdrowia 75+

Do geriatry na NFZ potrzebne jest skierowanie – najczęściej od lekarza rodzinnego; może być też dołączone do wypisu ze szpitala. Geriatra zajmuje się seniorem całościowo: wieloma chorobami naraz, lekami, upadkami, pamięcią, sprawnością i sytuacją w domu. Osoby, które skończyły 75 lat, mają dodatkowo prawo do szczególnej opieki geriatrycznej: lekarz lub pielęgniarka POZ przeprowadza wstępną ocenę geriatryczną (skala VES-13) w ciągu 6 miesięcy od 75. urodzin, a potem co najmniej raz w roku. Przy wyniku od 6 punktów senior dostaje skierowanie do Centrum Zdrowia 75+ – jeśli takie działa w jego okolicy.

W skrócie

Pytanie	Odpowiedź
Czy do geriatry trzeba skierowania?	tak – od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, np. rodzinnego
Kto ma prawo do szczególnej opieki geriatrycznej?	osoby uprawnione do świadczeń NFZ, które skończyły 75 lat
Kto robi wstępną ocenę geriatryczną?	lekarz albo pielęgniarka POZ, za zgodą seniora
Jak często?	w ciągu 6 miesięcy od 75. urodzin, potem nie rzadziej niż raz w roku
Kiedy skierowanie do Centrum Zdrowia 75+?	gdy wynik w skali VES-13 wynosi co najmniej 6 punktów
Czy Centra działają wszędzie?	nie – powiaty tworzą je stopniowo według planów wojewódzkich

Kiedy warto iść do geriatry

Wizyta u geriatry ma szczególny sens, gdy senior:

• choruje na kilka chorób i leczy się u wielu specjalistów,
• przyjmuje dużo leków – zobacz wiele leków naraz,
• upada albo boi się chodzić – zobacz upadki seniorów,
• ma problemy z pamięcią albo zmienia się jego zachowanie – zobacz objawy demencji starczej,
• chudnie, słabnie, traci samodzielność,
• po pobycie w szpitalu nie wraca do dawnej sprawności.

Opieka w domu przestaje wystarczać? Sprawdź placówki w swojej okolicy – także na krótki pobyt.

Całościowa ocena geriatryczna

Całościowa ocena geriatryczna to szczegółowe badanie, w którym zespół ocenia nie tylko choroby, ale też sprawność w codziennych czynnościach, pamięć, nastrój, odżywienie, ryzyko upadków, wzrok i słuch oraz sytuację w domu. Na jej podstawie powstaje plan leczenia i opieki. W Centrum Zdrowia 75+ ocenę przeprowadza się dla każdego pacjenta, chyba że ma on wyniki takiej oceny sprzed nie więcej niż 30 dni.

Centrum Zdrowia 75+ – co oferuje

Ustawa o szczególnej opiece geriatrycznej przewiduje, że w każdym centrum działa:

• poradnia konsultacyjna – porady specjalistów, psychologa, świadczenia pielęgniarskie,
• dzienny ośrodek opieki geriatrycznej – opieka w ciągu dnia, łącznie do 12 tygodni w ciągu 12 miesięcy, z wyżywieniem i – na zlecenie lekarza – transportem,
• geriatryczny zespół opieki domowej – lekarz, pielęgniarka, fizjoterapeuta, psycholog i koordynator przychodzą do pacjenta, który nie może dotrzeć do centrum,
• koordynator opieki geriatrycznej – pomaga realizować indywidualny plan,
• edukator zdrowotny – uczy pacjenta i opiekunów.

Centrum zapewnia też koncyliację lekową – uporządkowanie leków przyjmowanych przez pacjenta – i może współpracować z ośrodkiem pomocy społecznej, gdy senior potrzebuje np. usług opiekuńczych. Centrum przyjmuje osoby mieszkające na swoim obszarze.

Powiaty mają czas na utworzenie centrów do końca 2028 r., dlatego zapytaj lekarza rodzinnego, czy w Twoim powiecie centrum już działa i do którego należy się Twój bliski.

Jak się dostać – krok po kroku

1. Wizyta u lekarza rodzinnego – opisz problemy: upadki, leki, pamięć, spadek sprawności.
2. Wstępna ocena geriatryczna (dla 75+) – poproś o nią, jeśli nie była robiona w ostatnim roku.
3. Skierowanie – do poradni geriatrycznej albo, przy wyniku VES-13 od 6 punktów, do Centrum Zdrowia 75+.
4. Zapis do poradni – z listy placówek z umową z NFZ; termin sprawdzisz w informatorze NFZ albo w przychodni.
5. Weź ze sobą listę wszystkich leków (także tych bez recepty), wypisy ze szpitala, wyniki badań, okulary i aparat słuchowy.

Geriatra a dom opieki

Opinia geriatry pomaga też w decyzji o dalszej opiece – czy wystarczy wsparcie w domu, czy potrzebny jest dom opieki albo zakład opiekuńczo-leczniczy. Zobacz kiedy dom opieki i ZOL czy DPS.

Przykład: Pan Henryk, 78 lat, leczy się u kardiologa, diabetologa i urologa, przyjmuje dziewięć leków i dwa razy upadł w domu. Córka poprosiła lekarza rodzinnego o wstępną ocenę geriatryczną. Wynik w skali VES-13 wyniósł 7 punktów, więc lekarz wystawił skierowanie do Centrum Zdrowia 75+ w powiecie. Tam zespół przejrzał wszystkie leki, odstawił dwa niepotrzebne, a fizjoterapeuta zaplanował ćwiczenia równowagi.

Decyzje o leczeniu podejmuje lekarz. Ten artykuł pomaga zorientować się w możliwościach opieki geriatrycznej na NFZ.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 57 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461)
• Ustawa o szczególnej opiece geriatrycznej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 914)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.