Opiekunkę z Ukrainy możesz zatrudnić legalnie, jeśli ma ona prawo do pracy w Polsce. Najczęściej jest to ochrona czasowa (numer PESEL ze statusem UKR) albo karta pobytu CUKR – w obu przypadkach nie potrzeba zezwolenia na pracę. Przy ochronie czasowej musisz jednak w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy powiadomić powiatowy urząd pracy. Zawsze potrzebna jest umowa na piśmie podpisana przed rozpoczęciem pracy, kopia dokumentu pobytowego i zgłoszenie do ZUS – tak jak przy polskiej opiekunce. Za powierzenie pracy na czarno grozi grzywna od 3 000 do 50 000 zł.
Sprawdź, na jakiej podstawie opiekunka jest w Polsce
| Sytuacja opiekunki | Zezwolenie na pracę | Co robisz jako rodzina |
|---|---|---|
| ochrona czasowa – PESEL ze statusem UKR | niepotrzebne | umowa na piśmie, powiadomienie urzędu pracy w 7 dni |
| karta pobytu CUKR – adnotacja „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” | niepotrzebne | umowa na piśmie, kopia karty |
| zezwolenie na pobyt stały albo rezydenta długoterminowego UE | niepotrzebne | umowa na piśmie, kopia karty |
| inna sytuacja – wiza, ruch bezwizowy, zezwolenie na pobyt i pracę | zależy od dokumentu | zapytaj w powiatowym urzędzie pracy, zanim podpiszesz umowę |
Przed rozpoczęciem pracy poproś o ważny dokument uprawniający do pobytu i zrób jego kopię. Przechowuj ją przez cały czas pracy i jeszcze 2 lata po końcu roku, w którym umowa się skończyła.
Karta pobytu CUKR – co warto wiedzieć
Od 2026 r. osoby z Ukrainy, które korzystały z ochrony czasowej, mogą zamienić ją na zezwolenie na pobyt czasowy potwierdzone kartą pobytu (potocznie CUKR):
- może ją dostać osoba, która 4 czerwca 2025 r. miała status UKR, ma go w dniu wniosku i miała go nieprzerwanie co najmniej 365 dni,
- wniosek składa się wyłącznie przez internet, z podpisem zaufanym albo kwalifikowanym – do 4 marca 2027 r.; do czasu odbioru karty pobyt jest legalny,
- karta jest ważna 3 lata i uprawnia do pracy bez zezwolenia na pracę,
- opiekunka musi zawiadamiać wojewodę o każdej zmianie miejsca pobytu w ciągu 15 dni roboczych,
- zezwolenie można stracić m.in. po wyjeździe z Polski na co najmniej 6 miesięcy.
Opieka w domu przestaje wystarczać? Sprawdź placówki w swojej okolicy – także na krótki pobyt.
Krok po kroku: legalne zatrudnienie opiekunki
- Sprawdź dokument – status UKR, kartę pobytu albo inne zezwolenie – i zrób kopię.
- Podpisz umowę na piśmie przed rozpoczęciem pracy – najczęściej umowę zlecenia. Jeśli umowa jest po polsku, a opiekunka nie zna polskiego, daj jej na piśmie treść umowy w zrozumiałej dla niej wersji.
- Poinformuj ją na piśmie w zrozumiałym języku o prawie do wstępowania do związków zawodowych – tego wymaga ustawa.
- Przy ochronie czasowej powiadom urząd pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy – przez internet, w systemie urzędów pracy (praca.gov.pl). Jako osoba prywatna podajesz swój PESEL, a w powiadomieniu m.in. rodzaj umowy, stanowisko, miejsce pracy, stawkę i wymiar czasu pracy. Gdy zmieni się umowa albo stanowisko, albo obniżysz stawkę lub liczbę godzin – powiadamiasz ponownie w 7 dni. Za brak powiadomienia grozi grzywna od 1 000 do 3 000 zł.
- Zgłoś opiekunkę do ZUS w ciągu 7 dni i co miesiąc opłacaj składki – zasady są takie same jak przy polskiej opiekunce. Zobacz opiekunka z agencji czy na umowę.
Praca na czarno – co grozi
Za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi grozi grzywna od 3 000 do 50 000 zł, a opiekunce, która pracuje nielegalnie – grzywna co najmniej 1 000 zł. Do tego opiekunka bez umowy i zgłoszenia nie ma ubezpieczenia, gdy np. ulegnie wypadkowi w pracy, a Ty nie masz żadnego dokumentu, który określa jej obowiązki i wynagrodzenie.
Opiekunka przez agencję
Jeśli opiekunkę z Ukrainy znajduje dla Ciebie firma, sprawdź, czy firma działa legalnie. Pośrednictwo pracy i praca tymczasowa wymagają wpisu do rejestru agencji zatrudnienia prowadzonego przez marszałka województwa. Gdy firma sama zatrudnia opiekunkę i sprzedaje Ci usługę opieki, to na niej ciążą obowiązki wobec urzędu pracy i ZUS. Zapisz w umowie z firmą, kto odpowiada za legalność zatrudnienia.
Opieka w domu czy dom opieki
Opiekunka zamieszkała z seniorem to dla wielu rodzin dobre rozwiązanie, ale wymaga zastępstw na czas jej urlopu i wyjazdów. Porównaj koszty i możliwości – zobacz opiekunka czy dom opieki i usługi opiekuńcze z MOPS.
Przykład: Pani Ewa zatrudnia do opieki nad mamą panią Olenę, która przyjechała z Ukrainy w 2022 r. i miała status UKR. Podpisały umowę zlecenia, pani Ewa zrobiła kopię dokumentu, w ciągu tygodnia powiadomiła urząd pracy przez internet i zgłosiła panią Olenę do ZUS. Gdy pani Olena dostała kartę pobytu CUKR, pani Ewa dołączyła do dokumentów jej kopię – dalej nie potrzebują zezwolenia na pracę.
Przepisy dotyczące obywateli Ukrainy zmieniały się w 2025 i 2026 r. Przed podpisaniem umowy w nietypowej sytuacji zapytaj w powiatowym urzędzie pracy albo w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP, art. 3, 4, 5 i 84 (Dz.U. 2025 poz. 621)
- Ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, art. 19 – nowy art. 5a o powiadomieniu urzędu pracy (Dz.U. 2026 poz. 203)
- Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym, art. 42c–42x – karta pobytu (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1293)
- Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, art. 106 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 862)
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 6 i 36 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199)
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Gdy opieka w domu przestaje wystarczać
Sprawdź domy opieki, DPS i ZOL w swojej okolicy – także na pobyt krótkoterminowy, gdy opiekun potrzebuje odpoczynku. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kiedy dom opieki – 10 sygnałów · Opiekunka czy dom opieki