Rodzinny dom pomocy – mała placówka dla 3–8 seniorów, ile kosztuje i jak się dostać

Rodzinny dom pomocy to całodobowa opieka dla od 3 do 8 osób, które z powodu wieku albo niepełnosprawności potrzebują pomocy, a nie da się jej zapewnić w ich domu. Prowadzi go osoba, która sama mieszka w tym domu jednorodzinnym, albo organizacja pozarządowa – zawsze na podstawie umowy z gminą. Do rodzinnego domu pomocy kieruje ośrodek pomocy społecznej (OPS) decyzją, a opłata jest liczona jak w DPS: mieszkaniec płaci najwyżej 70% dochodu, a resztę rodzina (przy wyższych dochodach) albo gmina.

W skrócie

Pytanie	Odpowiedź
Ile osób mieszka w domu	od 3 do 8
Kto prowadzi	osoba fizyczna mieszkająca w tym domu albo organizacja pozarządowa – na umowę z gminą
Kto kieruje	kierownik OPS (CUS), decyzją administracyjną
Na jak długo	pobyt okresowy albo stały
Opłata	do wysokości wydatków z umowy gminy; mieszkaniec do 70% dochodu, reszta rodzina albo gmina
Kontrola	OPS co najmniej raz na pół roku

Czym rodzinny dom pomocy różni się od DPS

	Rodzinny dom pomocy	Dom pomocy społecznej
Wielkość	3–8 osób	średnio ok. 90 miejsc (dane naszego katalogu)
Budynek	dom jednorodzinny	budynek placówki
Opiekun	stała osoba prowadząca dom i osoby pomagające	zespół personelu na zmiany
Atmosfera	zbliżona do domowej	większa placówka z zespołem opiekunów i terapeutów
Opłata	zasady jak w DPS	70% dochodu mieszkańca, reszta rodzina i gmina

Rodzinny dom pomocy jest dobrym wyborem dla seniora, który źle znosi duże instytucje i dobrze czuje się w małej grupie. Nie zastąpi jednak placówki medycznej – przy potrzebie intensywnej pielęgnacji lepszy bywa ZOL.

Co zapewnia rodzinny dom pomocy

Mieszkańcom zapewnia się przez całą dobę:

• usługi bytowe – miejsce do mieszkania, wyżywienie, utrzymanie czystości,
• usługi opiekuńcze – pomoc w codziennych czynnościach, pielęgnację (także w chorobie), kontakty z otoczeniem i inne czynności wynikające z potrzeb.

Osobom z niepełnosprawnościami dom umożliwia korzystanie z terapii i rehabilitacji. Bliscy mogą swobodnie odwiedzać mieszkańca.

Standardy:

• pokoje najwyżej dwuosobowe – jednoosobowy co najmniej 10 m², dwuosobowy co najmniej 8 m² na osobę,
• budynek bez barier albo z rozwiązaniami, które je niwelują,
• pokoje mieszkalne zasadniczo na parterze,
• całodobowa obecność prowadzącego albo osoby pomagającej, także w nocy.

Szukasz DPS? Sprawdź domy pomocy społecznej w swojej okolicy – z adresem, telefonem i profilem domu.

Jak się dostać – krok po kroku

1. Wniosek – składa senior albo jego opiekun prawny w ośrodku pomocy społecznej właściwym dla miejsca zamieszkania.
2. Rodzinny wywiad środowiskowy – pracownik socjalny poznaje sytuację seniora i rodziny. Zobacz wywiad środowiskowy.
3. Zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pobytu w rodzinnym domu pomocy, uzupełnione o wskazanie pielęgniarskie, jakiej opieki senior potrzebuje.
4. Uzgodnienia z domem – OPS sprawdza, czy dany dom zapewni opiekę dostosowaną do potrzeb i stanu zdrowia seniora.
5. Decyzja o skierowaniu – wydaje ją kierownik OPS. Określa w niej też miesięczną opłatę.

Rodzinne domy pomocy działają tylko tam, gdzie gmina zawarła umowę z prowadzącym. Jeśli w Twojej gminie takiego domu nie ma, gmina może skorzystać z domu w gminie sąsiedniej. Zapytaj o to w OPS.

Ile kosztuje rodzinny dom pomocy

Pobyt jest odpłatny do wysokości miesięcznych wydatków ustalonych w umowie między gminą a prowadzącym dom. Kto płaci – tak jak w DPS:

1. mieszkaniec – najwyżej 70% swojego dochodu,
2. małżonek, dzieci, wnuki – tylko gdy ich dochód przekracza 300% kryterium dochodowego,
3. gmina – resztę.

Opłatę wnosi się do gminy, nie do prowadzącego dom. Gdy mieszkaniec albo rodzina zadeklaruje pełną odpłatność, OPS nie bada ich dochodów. W szczególnie uzasadnionych przypadkach kierownik OPS może zwolnić z opłaty częściowo albo całkowicie – na wniosek. Zasady dopłat rodziny: czy rodzina musi płacić za DPS.

Przykład: Pani Helena ma 84 lata, emeryturę 2 600 zł i nie radzi sobie sama, ale źle czuje się w dużych grupach. OPS kieruje ją do rodzinnego domu pomocy dla 6 osób w sąsiedniej wsi. Koszt pobytu w umowie gminy to 5 000 zł. Pani Helena płaci 1 820 zł (70% emerytury), a jej syn, który zarabia mniej niż wynosi próg, nie dopłaca – różnicę pokrywa gmina.

Kontrola i bezpieczeństwo

Kierownik OPS w imieniu gminy kontroluje rodzinny dom pomocy co najmniej raz na pół roku. Mieszkańcy mają w widocznym miejscu informację o swoich prawach i o tym, jak złożyć skargę. Jeśli coś Cię niepokoi, zgłoś to w OPS, który skierował bliską osobę.

Rodzinnego domu pomocy nie należy mylić z prywatnym domem opieki – ten działa na zezwolenie wojewody, a cenę ustala umowa z rodziną. Zobacz jak działa prywatny dom opieki.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o pomocy społecznej, art. 52 i 61 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)
• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2024 r. w sprawie rodzinnych domów pomocy (Dz.U. 2024 poz. 1129)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.