Część kosztów opieki nad starszą osobą pokrywają świadczenia z ZUS i z gminy. Zebraliśmy najważniejsze. Kwoty zmieniają się co roku, a szczegóły zależą od sytuacji – aktualne zasady potwierdź w ZUS albo w ośrodku pomocy społecznej.
Dodatek pielęgnacyjny
Wypłaca go ZUS albo KRUS razem z emeryturą lub rentą. Osoba, która skończyła 75 lat, dostaje go automatycznie, bez wniosku. Młodsza może go otrzymać, jeśli lekarz orzecznik uzna ją za całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji – wtedy składa się wniosek z zaświadczeniem lekarskim. Kwota rośnie co roku w marcu, przy waloryzacji emerytur.
Dodatek nie przysługuje osobie, która przebywa w zakładzie opiekuńczo-leczniczym albo pielęgnacyjno-opiekuńczym – chyba że w danym miesiącu jest poza placówką dłużej niż dwa tygodnie. Pobyt w takim zakładzie trzeba zgłosić do ZUS – inaczej ZUS może zażądać zwrotu wypłaconego dodatku.
Zasiłek pielęgnacyjny
Przyznaje go gmina na wniosek, niezależnie od dochodu. Przysługuje m.in. osobom, które skończyły 75 lat, oraz osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
Zasiłku nie można pobierać razem z dodatkiem pielęgnacyjnym – jeśli senior dostaje dodatek z ZUS, gmina zasiłku nie przyzna. Nie przysługuje też osobie umieszczonej w placówce, która zapewnia jej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie.
Świadczenie wspierające
To świadczenie z ZUS dla dorosłych z niepełnosprawnością, którzy mają decyzję wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o poziomie potrzeby wsparcia. W 2026 roku przysługuje od 70 punktów w tej skali, a jego wysokość zależy od liczby punktów. Najpierw składa się wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, a po decyzji – wniosek do ZUS. Zasady łączenia z innymi świadczeniami są szczegółowe, więc przed złożeniem wniosku warto zapytać w ZUS.
Usługi opiekuńcze z gminy
Osobie samotnej, która z powodu wieku albo choroby potrzebuje pomocy, ośrodek pomocy społecznej może przyznać usługi opiekuńcze w domu: pomoc w codziennych czynnościach, higienie i pielęgnacji. Może je dostać także osoba, której rodzina nie jest w stanie zapewnić opieki. Odpłatność ustala gmina i zależy od dochodu – przy niskim dochodzie usługi są bezpłatne.
Ulga rehabilitacyjna w PIT
Osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności – albo członek rodziny, który ją utrzymuje, jeśli spełnia warunki z ustawy – może odliczyć od dochodu niektóre wydatki, m.in. odpłatność za pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym i pielęgnacyjno-opiekuńczym. Lista wydatków jest zamknięta; znajdziesz ją w objaśnieniach do załącznika PIT/O.
Wsparcie dla opiekunów rodzinnych
Gminy realizują program „Opieka wytchnieniowa”, dzięki któremu opiekun może odpocząć, gdy podopiecznym zajmuje się ktoś inny – w domu albo w placówce. O dostępność programu w danym roku zapytaj w ośrodku pomocy społecznej. Ile kosztują poszczególne formy opieki, wyjaśniamy w artykule Ile kosztuje dom opieki.
Szukasz domu opieki dla bliskiej osoby?
Wpisz miejscowość albo województwo – zobaczysz prywatne domy opieki, DPS i ZOL w okolicy, z adresem i telefonem. Bezpłatnie i bez rejestracji.
Przeczytaj też: Jak wybrać dom opieki · Ile kosztuje dom opieki