„Dom opieki na NFZ” w potocznym znaczeniu nie istnieje. NFZ finansuje opiekę w placówkach leczniczych: w zakładach opiekuńczo-leczniczych (ZOL), zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (ZPO) i hospicjach. Domy pomocy społecznej (DPS) nie są „na NFZ” – za pobyt płaci mieszkaniec, a resztę rodzina albo gmina. Prywatne domy opieki są w całości płatne. Poniżej wyjaśniamy, czym te miejsca się różnią i ile w każdym z nich zapłacisz.
W skrócie
| Placówka | Kto finansuje opiekę | Ile płaci pacjent lub mieszkaniec | Jak się dostać |
|---|---|---|---|
| ZOL i ZPO | NFZ – leczenie, pielęgnacja, rehabilitacja, leki | Wyżywienie i zakwaterowanie: 250% najniższej emerytury, ale najwyżej 70% dochodu | Skierowanie od lekarza z NFZ |
| Hospicjum stacjonarne | NFZ | Nie ma opłaty za pobyt | Skierowanie lekarza, dla chorych w schyłkowej fazie choroby |
| DPS | Mieszkaniec, rodzina, gmina | Do 70% dochodu; resztę rodzina (powyżej progu) albo gmina | Decyzja gminy po wywiadzie środowiskowym |
| Prywatny dom opieki | Mieszkaniec lub rodzina | Cena z umowy | Umowa z placówką |
ZOL i ZPO – opieka długoterminowa z NFZ
Zakład opiekuńczo-leczniczy i zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy to placówki dla osób, które wymagają całodobowej pielęgnacji, rehabilitacji i kontynuacji leczenia, ale nie muszą leżeć w szpitalu. NFZ pokrywa:
- opiekę lekarza i pielęgniarki,
- rehabilitację ogólną,
- świadczenia psychologa i terapię zajęciową,
- leki i badania w koniecznym zakresie,
- leczenie dietetyczne i wyroby medyczne stosowane w zakładzie,
- przygotowanie chorego i rodziny do opieki w domu.
Pacjent płaci tylko za wyżywienie i zakwaterowanie. Miesięczna opłata to 250% najniższej emerytury – od 1 marca 2026 r. 4 946 zł – ale nie więcej niż 70% miesięcznego dochodu pacjenta. Przy niskiej emeryturze płaci się więc mniej niż górna kwota. Szczegóły i przykłady w artykule ile kosztuje ZOL.
Do ZOL kwalifikuje osoba, która w skali Barthel – ocenie samodzielności – uzyskuje 40 punktów lub mniej. Nie przyjmuje się osób, u których głównym powodem opieki jest zaawansowana choroba nowotworowa, choroba psychiczna lub uzależnienie. Jak policzyć punkty, opisujemy w artykule skala Barthel.
Jak dostać się do ZOL
- Złóż wniosek o skierowanie do dowolnego lekarza z umową z NFZ, np. lekarza rodzinnego albo lekarza w szpitalu.
- Dołącz wywiad pielęgniarski (z oceną w skali Barthel) i zaświadczenie lekarskie – na urzędowych wzorach.
- Lekarz wystawia skierowanie, jeśli osoba spełnia kryteria.
- Skierowanie z dokumentami i decyzją o emeryturze lub rencie złóż bezpośrednio w wybranym zakładzie.
- Kierownik zakładu informuje o kolejności i przewidywanym terminie przyjęcia.
Pełną listę dokumentów znajdziesz w artykule dokumenty do ZOL.
Szukasz ZOL? Sprawdź zakłady opiekuńczo-lecznicze w swojej okolicy – z czasem oczekiwania według NFZ.
Hospicjum – też z NFZ
Hospicjum stacjonarne zapewnia opiekę paliatywną osobom w schyłkowej fazie nieuleczalnej choroby, przede wszystkim nowotworowej. To świadczenie NFZ. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej przewiduje opłatę za wyżywienie i zakwaterowanie tylko w ZOL, ZPO i zakładach rehabilitacji leczniczej – za pobyt w hospicjum na NFZ się nie płaci. Skierowanie wystawia lekarz.
Dlaczego DPS nie jest „na NFZ”
Dom pomocy społecznej należy do systemu pomocy społecznej, a nie ochrony zdrowia. Zapewnia mieszkanie, wyżywienie, opiekę i wsparcie, ale nie leczenie. Mieszkaniec DPS korzysta z opieki lekarza rodzinnego, specjalistów i szpitali na NFZ tak samo jak osoba mieszkająca w domu – ale pobyt opłaca się według ustawy o pomocy społecznej:
- mieszkaniec płaci najwyżej 70% swojego dochodu,
- małżonek, dzieci i wnuki dopłacają, gdy ich dochód przekracza 300% kryterium dochodowego,
- resztę pokrywa gmina.
Przy niskiej emeryturze mieszkaniec zapłaci w obu miejscach podobnie – 70% dochodu. Przy wyższej emeryturze ZOL bywa tańszy, bo opłata ma tam górną granicę 250% najniższej emerytury, a w DPS granicą jest pełny średni koszt utrzymania w danym domu. Porównanie znajdziesz w artykule ZOL czy DPS.
Prywatny dom opieki – bez NFZ i bez gminy
Prywatny dom opieki działa na podstawie zezwolenia wojewody, a pobyt opłaca się według umowy z placówką. NFZ ani gmina do niego nie dopłacają. Mieszkaniec prywatnego domu nadal korzysta z lekarza rodzinnego i świadczeń NFZ, jak każdy ubezpieczony. Przed podpisaniem umowy sprawdź, czy placówka ma zezwolenie – jak to zrobić.
Co wybrać
- Potrzebna stała pielęgnacja i leczenie, osoba jest leżąca lub prawie niesamodzielna – ZOL albo ZPO.
- Choroba nowotworowa w zaawansowanym stadium – hospicjum.
- Potrzebna całodobowa opieka, ale stan zdrowia jest stabilny – DPS albo prywatny dom opieki.
- Opieka potrzebna od zaraz – prywatny dom opieki, równolegle ze staraniami o ZOL lub DPS.
Pamiętaj, że w ZOL często czeka się w kolejce. W katalogu NestorMedica przy każdym ZOL pokazujemy czas oczekiwania według danych NFZ.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 18 i 33a (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 250)
- Ustawa o pomocy społecznej, art. 54 i 61 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Znajdź ZOL z kontraktem NFZ
Zakłady opiekuńczo-lecznicze w katalogu pochodzą z danych NFZ – przy każdym widać, jak długo czeka się na przyjęcie. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kalkulator opłaty za ZOL · Jak dostać skierowanie do ZOL · Dokumenty do ZOL