Błądzenie i ucieczki osoby z demencją – jak zadbać o bezpieczeństwo

Osoba z demencją gubi się, bo traci pamięć i orientację – nawet w okolicy, którą zna od lat. Na wczesnym etapie wystarczy zwykle kartka z numerem telefonu opiekuna w kieszeni, poinformowanie sąsiadów i np. opaska lub zegarek z GPS. Z czasem samodzielne wychodzenie staje się zbyt ryzykowne. Jeśli bliski zaginie, zgłoś to od razu na Policji (112) – nie trzeba czekać 24 godzin, a demencja to okoliczność, przy której liczy się każda godzina.

Dlaczego chory wychodzi i błądzi

• szuka czegoś z przeszłości – chce iść „do pracy”, „do domu”, „po dzieci”,
• jest niespokojny – nuda, za mało ruchu, hałas, pobudzenie wieczorem,
• ma potrzebę, której nie umie nazwać – toaleta, głód, ból,
• nie poznaje miejsca, w którym jest, i chce „wrócić do siebie”.

Gdy chory staje przy drzwiach, nie pytaj, dokąd chce iść, i nie zabraniaj wprost – to często nasila niepokój. Lepiej odwrócić uwagę: „wyjdziemy, ale najpierw coś zjedzmy” albo zaproponować wspólne zajęcie. Codzienny spacer z opiekunem zmniejsza potrzebę samodzielnych wyjść.

Bezpieczny dom

• kartka w kieszeni i w portfelu: imię, numer telefonu opiekuna, informacja o chorobie,
• sąsiedzi wiedzą o chorobie i mają Twój numer,
• sygnał wyjścia – możesz rozważyć dzwonek albo czujnik otwarcia drzwi i trzymanie kluczy poza zasięgiem chorego,
• gaz i chemia zabezpieczone, ważne dokumenty schowane,
• oznaczone drzwi (WC, łazienka) i oświetlona droga w nocy,
• aktualne zdjęcie chorego w telefonie – przyda się, jeśli zaginie.

Pamiętaj o bezpieczeństwie pożarowym – drzwi nie mogą być zamknięte tak, że w razie zagrożenia nikt nie wyjdzie.

Szukasz miejsca dla osoby z demencją? Sprawdź placówki w swojej okolicy i zapytaj, czy przyjmują osoby z demencją.

Opaska i zegarek z GPS

Urządzenia teleopieki pozwalają sprawdzić, gdzie jest bliski, a część ma przycisk SOS. W 2026 roku gminy uczestniczące w programie „Korpus Wsparcia Seniorów” mogą dawać opaski bezpieczeństwa osobom 60+ – zapytaj w ośrodku pomocy społecznej. Urządzenie działa tylko wtedy, gdy chory je nosi i jest naładowane, więc wybierz model, który łatwo założyć i trudno zgubić. Zobacz teleopieka dla seniora.

Gdy bliski zaginie – krok po kroku

1. Sprawdź szybko najbliższe miejsca: klatkę schodową, piwnicę, ogród, ulubione trasy, dawne adresy.
2. Dzwoń pod 112 albo idź na najbliższą komendę. Zgłoszenie musi zostać przyjęte od razu – nie ma zasady 24 godzin.
3. Przekaż policji: aktualne zdjęcie, rysopis i ubranie, informację o demencji i lekach, możliwe miejsca, do których mógł pójść.
4. Zostań pod telefonem i poproś kogoś, by był w domu, gdyby chory wrócił.

Bezpieczeństwo w domu opieki

Gdy opieka w domu przestaje wystarczać, wiele rodzin wybiera placówkę z doświadczeniem w opiece nad osobami z demencją. Zapytaj:

• czy budynek ma zabezpieczone wyjścia i ogród, po którym chory może bezpiecznie chodzić,
• jak personel reaguje, gdy mieszkaniec chce wyjść,
• jakie są zasady wyjść z placówki.

Mieszkaniec domu opieki ma prawo do wolności. Ograniczenie wychodzenia osoby z zaburzeniami psychicznymi jest możliwe tylko na zasadach z ustawy: przy zagrożeniu życia lub zdrowia, na podstawie zaświadczenia lekarza, na piśmie, najwyżej na 6 miesięcy, a placówka musi zawiadomić sąd opiekuńczy. Zobacz prawa mieszkańca domu opieki i dom opieki dla osoby z demencją.

Przykład: Pani Zofia, 79 lat, ma demencję. Pewnego popołudnia wyszła „do pracy” i odnalazła się dopiero wieczorem kilka przystanków dalej. Syn od razu zgłosił zaginięcie pod 112 i przekazał zdjęcie z telefonu. Po tym zdarzeniu dał mamie kartkę z numerem telefonu do kieszeni płaszcza, zamontował czujnik otwarcia drzwi i zamówił w OPS opaskę z programu „Korpus Wsparcia Seniorów”. Codziennie po obiedzie wychodzą razem na spacer.

Decyzje dotyczące leczenia podejmuje lekarz. W nagłym zagrożeniu zawsze dzwoń pod 112.

Podstawa prawna i źródła

• Rzecznik Praw Obywatelskich – Otępienie (demencja). Najczęściej zadawane pytania
• Polskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera i NFZ – Opieka nad chorym na Alzheimera. Poradnik dla opiekuna
• Policja – Nie czekaj, zgłoś zaginięcie
• Ustawa o pomocy społecznej, art. 55 i 68 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.