Przepisy o pomocy społecznej nie regulują wprost monitoringu wizyjnego w domach opieki – ani w DPS, ani w prywatnych placówkach. Zastosowanie mają więc przepisy ogólne: RODO, a wobec personelu – art. 22² Kodeksu pracy. W praktyce oznacza to: kamery tak, ale tylko tam, gdzie są naprawdę potrzebne (wejścia, korytarze, teren wokół budynku), z oznakowaniem, informacją dla mieszkańców, rodzin i pracowników, ograniczonym czasem przechowywania nagrań (wobec pracowników – najwyżej 3 miesiące) i zabezpieczeniem danych. Pokoje mieszkańców i łazienki to miejsca, w których kamera narusza intymność i godność – Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że monitoring w pomieszczeniach mieszkalnych może być dopuszczalny tylko wtedy, gdy jest absolutnie konieczny ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia.
W skrócie
| Miejsce | Ocena |
|---|---|
| Wejście, teren wokół budynku, parking | zwykle uzasadnione – bezpieczeństwo, ochrona mienia |
| Korytarze, ciągi komunikacyjne | możliwe, gdy służy bezpieczeństwu (np. wyjścia osób z otępieniem) |
| Pokój dzienny, jadalnia | ostrożnie – to miejsce codziennego życia mieszkańców |
| Pokoje mieszkańców | tylko w wyjątkowych sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia, po indywidualnej ocenie |
| Łazienki, toalety, szatnie | co do zasady nie |
Monitoring a personel – Kodeks pracy
Kamera w domu opieki zawsze obejmuje także pracowników, więc pracodawca musi spełnić wymagania art. 22² Kodeksu pracy:
- Cel – bezpieczeństwo pracowników, ochrona mienia, kontrola produkcji albo tajemnica informacji. Monitoring nie służy do „pilnowania”, czy opiekunka siedzi.
- Wyłączenia – pomieszczenia sanitarne, szatnie, stołówki i palarnie nie są monitorowane, chyba że jest to niezbędne i nie narusza godności, np. dzięki technikom uniemożliwiającym rozpoznanie osób. Monitoring pomieszczeń sanitarnych wymaga zgody związków zawodowych albo przedstawicieli pracowników.
- Przechowywanie – nagrania wykorzystuje się tylko do celów, dla których je zebrano, najwyżej 3 miesiące od nagrania (dłużej, gdy są dowodem w postępowaniu). Potem trzeba je zniszczyć.
- Regulamin – cele, zakres i sposób monitoringu ustala się w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu.
- Informacja – pracowników informuje się najpóźniej 2 tygodnie przed uruchomieniem monitoringu, a nowych pracowników – przed dopuszczeniem do pracy, na piśmie albo elektronicznie.
- Oznakowanie – teren i pomieszczenia monitorowane oznacza się widocznie i czytelnie najpóźniej dzień przed uruchomieniem.
To samo dotyczy pomieszczeń socjalnych personelu – stołówka czy szatnia dla pracowników co do zasady nie mogą być monitorowane.
Mieszkańcy i rodziny – RODO
Nagranie, na którym widać mieszkańca, to jego dane osobowe. Placówka jako administrator danych powinna:
- Określić cel i podstawę prawną – np. bezpieczeństwo osób i mienia. Jeśli nagranie ujawnia stan zdrowia (np. wózek, opatrunek, zachowanie wynikające z choroby), w grę wchodzą też szczególne kategorie danych, które wymagają odrębnej podstawy.
- Ograniczyć zasięg kamer do miejsc niezbędnych – bez okien pokojów, łazienek i miejsc intymnych.
- Poinformować – tablica przy wejściu i pełna klauzula informacyjna: kto jest administratorem, w jakim celu, jak długo przechowuje nagrania, jakie prawa ma osoba nagrywana.
- Zabezpieczyć nagrania – dostęp tylko dla upoważnionych osób, rejestr wydawania nagrań, szyfrowanie nośników.
- Wpisać monitoring do umowy z mieszkańcem albo regulaminu, żeby rodzina wiedziała o nim przed przyjęciem. Zobacz umowa z mieszkańcem.
Ocenę, czy monitoring jest potrzebny i proporcjonalny, zapisz na piśmie – RODO wymaga, żeby administrator umiał wykazać, że przestrzega zasad ochrony danych (zasada rozliczalności).
Kamera w pokoju mieszkańca
Prywatna placówka ma obowiązek świadczyć usługi z poszanowaniem godności, wolności, intymności i bezpieczeństwa mieszkańców. RPO już w 2016 r. zwrócił się do ministra o uregulowanie monitoringu w DPS w ustawie i podkreślał, że kamera w pokoju mieszkalnym – zwłaszcza osób przewlekle chorych psychicznie czy z niepełnosprawnością intelektualną – może być dopuszczalna tylko wtedy, gdy jest absolutnie konieczna ze względu na zagrożenie ich życia lub zdrowia. Przepisy wciąż tego nie rozstrzygają.
Zanim zamontujesz kamerę w pokoju, sprawdź łagodniejsze sposoby: czujnik upadku albo ruchu, przycisk przywołania, częstsze obchody. Gdy rodzina chce zamontować własną kamerę u mamy – pamiętaj, że w pokoju wieloosobowym nagrywałaby też współlokatorów i personel. Takie sytuacje uzgodnij na piśmie i skonsultuj z inspektorem ochrony danych.
Przykład z decyzji UODO: w styczniu 2025 r. Prezes UODO nałożył na centrum medyczne kary łącznie ponad 1,1 mln zł (decyzja nieprawomocna). W salach oddziału działały kamery ukryte w zegarach, informacja o monitoringu była tylko na drzwiach oddziału, a karty pamięci z nagraniami nie były szyfrowane i część z nich zaginęła. Urząd uznał m.in., że placówka nie wykazała, że monitoring sal był konieczny, i że nie miała właściwej podstawy prawnej do przetwarzania danych o zdrowiu.
Najczęstsze błędy
- Kamera „na wszelki wypadek” w każdym pomieszczeniu.
- Brak informacji dla pracowników na 2 tygodnie przed uruchomieniem.
- Nagrania trzymane latami albo dostępne dla każdego pracownika.
- Podgląd na prywatnym telefonie właściciela bez zabezpieczeń.
- Monitoring zamiast personelu – kamera nie zastąpi obecności opiekuna w nocy.
Zobacz też wizerunek mieszkańców a RODO, bezpieczeństwo w domu opieki i standardy domu opieki. Ten tekst opisuje przepisy – przy wdrożeniu monitoringu skonsultuj się z inspektorem ochrony danych albo radcą prawnym.
Podstawa prawna i źródła
- Kodeks pracy, art. 22² (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245)
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO), art. 5, 6, 9, 13, 32
- Rzecznik Praw Obywatelskich – Wystąpienie do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ws. zasad stosowania monitoringu wizyjnego w DPS (11.04.2016)
- Prezes UODO – decyzja DKN.5131.4.2024 z 17.01.2025 (monitoring sal w podmiocie leczniczym, decyzja nieprawomocna)
Stan prawny na 31 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Prowadzisz dom opieki?
Twoja placówka jest już w katalogu NestorMedica – dane pochodzą z rejestru wojewody. Przejmij bezpłatny wpis i uzupełnij zdjęcia, cennik i wolne miejsca, żeby rodziny mogły do Ciebie dzwonić.