Niepubliczny DPS – czym różni się od gminnego, jak się do niego dostać i ile kosztuje

Niepubliczny DPS to dom pomocy społecznej prowadzony nie przez gminę czy powiat, ale przez kościół lub związek wyznaniowy, fundację, stowarzyszenie, inną osobę prawną albo osobę fizyczną. Każdy taki dom musi mieć zezwolenie wojewody i spełniać ten sam standard co DPS publiczne. Do niepublicznego DPS można trafić na dwa sposoby: na skierowanie gminy (gdy brakuje miejsc w domach publicznych albo dom działa na zlecenie samorządu) – wtedy obowiązują zasady opłat z ustawy, czyli mieszkaniec płaci do 70% dochodu – albo na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z domem – wtedy cenę ustala umowa.

Publiczny i niepubliczny DPS – porównanie

	DPS publiczny (gminny, powiatowy)	Niepubliczny DPS – na skierowanie gminy	Niepubliczny DPS – umowa z mieszkańcem
Kto prowadzi	gmina, powiat, województwo	zakon, fundacja, stowarzyszenie, firma	jw.
Zezwolenie wojewody	–	tak	tak
Standard usług	standard DPS	standard DPS	standard DPS
Jak trafić	decyzja o skierowaniu z OPS	decyzja o skierowaniu z OPS	umowa z domem
Opłata mieszkańca	do 70% dochodu	do 70% dochodu, resztę rodzina/gmina	według umowy lub regulaminu
Wysokość kosztu pobytu	średni koszt ogłoszony w dzienniku urzędowym	określa umowa gminy z domem	cena z umowy

Kiedy gmina kieruje do niepublicznego DPS

Jeśli w domach gminnych lub powiatowych brakuje miejsc, gmina może skierować seniora do DPS prowadzonego przez inny podmiot. Wtedy stosuje się przepisy ustawy o kierowaniu i opłatach – mieszkaniec płaci do 70% dochodu, potem rodzina według umowy z gminą, a resztę gmina. Kwotę kosztu pobytu określa umowa gminy z prowadzącym dom. Wiele niepublicznych DPS – zwłaszcza zakonnych – działa też na zlecenie samorządu, czyli w praktyce jak dom publiczny. Zobacz jak szybko załatwić DPS.

Pobyt na podstawie umowy

Do niepublicznego DPS, który nie działa na zlecenie samorządu, można przyjść bez skierowania gminy – na podstawie umowy z domem. Wtedy nie stosuje się zasad opłat z ustawy (70% dochodu, dopłata gminy). Cenę i warunki określa umowa albo regulamin. Przeczytaj umowę uważnie – zobacz umowa o odpłatności za DPS i co powinna zawierać umowa z domem opieki.

Przykład: w powiecie nie ma wolnych miejsc w DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych. OPS kieruje pana Jana do DPS prowadzonego przez zgromadzenie zakonne w sąsiedniej gminie. Pan Jan płaci 70% emerytury, a resztę gmina, bo dzieci mają za niski dochód, by dopłacać.

Jak sprawdzić niepubliczny DPS

1. Rejestr DPS – wojewoda prowadzi jawny rejestr domów pomocy społecznej w BIP urzędu wojewódzkiego. Sprawdź, czy dom w nim jest i jakiego jest typu.
2. Typ domu – dla osób w podeszłym wieku, przewlekle somatycznie chorych, przewlekle psychicznie chorych, z niepełnosprawnością intelektualną, fizyczną albo uzależnionych od alkoholu. Zobacz co to jest DPS.
3. Wyniki kontroli wojewody – zobacz kontrola wojewody – wyniki.
4. Wizyta – obejrzyj pokoje, porozmawiaj z personelem i mieszkańcami. Zobacz standardy domu opieki.

Domy niepubliczne znajdziesz w naszej wyszukiwarce DPS – przy każdym podajemy dane z rejestru wojewody.

Niepubliczny DPS a prywatny dom opieki

To nie to samo. Prywatny dom opieki (placówka zapewniająca całodobową opiekę) działa na podstawie innego zezwolenia wojewody i innego standardu. Nie jest domem pomocy społecznej i gmina zwykle do niego nie kieruje. Zobacz jak działa prywatny dom opieki.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o pomocy społecznej, art. 25, 56, 57, 59–65 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)

Stan prawny na 31 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.