Gdy bliska osoba leży w szpitalu i wiadomo, że po wypisie nie poradzi sobie w domu, skierowanie do zakładu opiekuńczo-leczniczego (ZOL) najlepiej załatwić jeszcze na oddziale. Lekarz szpitalny to lekarz z umową z NFZ, więc może wystawić skierowanie, a pielęgniarka – przygotować wywiad pielęgniarski z oceną w skali Barthel. Dokumenty składasz potem w wybranym ZOL. Zrób to jak najwcześniej, bo na miejsce często trzeba poczekać.
W skrócie
| Krok | Kto | Co ważne |
|---|---|---|
| Wniosek o skierowanie | Pacjent albo bliski w jego imieniu, do lekarza na oddziale | Urzędowy wzór wniosku |
| Wywiad pielęgniarski z oceną Barthel | Pielęgniarka oddziału | Kwalifikuje 40 pkt lub mniej |
| Zaświadczenie lekarskie | Lekarz oddziału | Urzędowy wzór |
| Skierowanie | Lekarz oddziału | Gdy pacjent spełnia kryteria |
| Złożenie dokumentów | Rodzina – w wybranym ZOL | Zakład wybierasz sam – zapytaj o czas oczekiwania |
| Informacja o terminie | Kierownik ZOL | Dostaje ją pacjent i szpital |
Krok 1: porozmawiaj z lekarzem prowadzącym
Zapytaj lekarza wprost, jak ocenia sytuację po wypisie i czy pacjent spełnia kryteria przyjęcia do ZOL. Do ZOL przyjmuje się osobę, która:
- wymaga całodobowej pielęgnacji, opieki, rehabilitacji i kontynuacji leczenia,
- nie wymaga już leczenia w szpitalu,
- ma 40 punktów lub mniej w skali Barthel.
Do ZOL nie przyjmuje się osoby, u której podstawowym wskazaniem jest zaawansowana choroba nowotworowa (wtedy właściwe jest hospicjum), choroba psychiczna lub uzależnienie.
Krok 2: dokumenty na urzędowych wzorach
Rozporządzenie ministra zdrowia określa trzy wzory:
- wniosek o wydanie skierowania – podpisuje pacjent; jeśli nie może, zapytaj na oddziale, jak postąpić,
- wywiad pielęgniarski – wypełnia pielęgniarka, z oceną w skali Barthel,
- zaświadczenie lekarskie – wypełnia lekarz.
Na tej podstawie lekarz wystawia skierowanie do zakładu opiekuńczego. Wzory często są do pobrania na stronach szpitali i ZOL – zapytaj o nie na oddziale.
Krok 3: wybierz zakład i złóż dokumenty
Skierowanie składasz bezpośrednio w wybranym ZOL – może to być dowolny zakład w kraju. Do skierowania dołączasz wywiad pielęgniarski, zaświadczenie lekarskie i dokument o dochodzie pacjenta, zwykle decyzję ZUS lub KRUS o emeryturze albo rencie. Możesz też dołączyć zgodę na potrącanie opłaty za pobyt z emerytury.
Przy wyborze sprawdź czas oczekiwania. W katalogu NestorMedica przy każdym ZOL pokazujemy dane z NFZ o kolejce, a dzwoniąc do zakładu, zapytaj o przewidywany termin dla Twojej sytuacji.
Szukasz ZOL? Sprawdź zakłady opiekuńczo-lecznicze w swojej okolicy – z czasem oczekiwania według NFZ.
Krok 4: kolejka i termin przyjęcia
Kierownik ZOL informuje o kolejności przyjęcia i przewidywanym terminie. Jeśli pacjent jest w szpitalu, informację dostaje także szpital. Dzięki temu oddział wie, czy pacjent może czekać na miejsce, czy trzeba zaplanować inne rozwiązanie.
Gdy wypis jest szybciej niż miejsce w ZOL
Szpital wypisuje pacjenta, gdy nie wymaga on już leczenia szpitalnego – nie czeka na wolne miejsce w ZOL. Jeśli termin w ZOL jest odległy, rozważ:
- pielęgniarską opiekę długoterminową domową – na NFZ, dla osób z 40 punktami lub mniej w skali Barthel, na skierowanie lekarza z kartą oceny; pielęgniarka przychodzi do domu i uczy rodzinę opieki,
- prywatny dom opieki na czas oczekiwania – na podstawie umowy, płatny w całości,
- usługi opiekuńcze z ośrodka pomocy społecznej – opiekunka w domu (zasady),
- wypożyczenie sprzętu – łóżko, materac przeciwodleżynowy, wózek.
Opisujemy to szerzej w artykule opieka poszpitalna dla seniora.
A jeśli lepszy będzie DPS?
Gdy pacjent nie potrzebuje stałej opieki pielęgniarskiej, ale nie może mieszkać sam, właściwy może być dom pomocy społecznej. Procedurę zaczyna się w ośrodku pomocy społecznej (OPS) – i też można ją rozpocząć, gdy bliska osoba jest w szpitalu. Wywiad środowiskowy może wtedy przeprowadzić pracownik socjalny szpitala na wniosek OPS. Zobacz wywiad środowiskowy do DPS i ZOL czy DPS.
Lista kontrolna przed wypisem
- Zapytaj lekarza o kwalifikację do ZOL i poproś o skierowanie.
- Sprawdź, czy pielęgniarka wypełniła wywiad z oceną Barthel.
- Wybierz 2–3 zakłady i zadzwoń do nich z pytaniem o termin.
- Złóż dokumenty w wybranym ZOL i zachowaj kopie.
- Ustal plan na czas oczekiwania: kto się opiekuje, jaki sprzęt jest potrzebny, czy zamówić pielęgniarkę długoterminową.
- Poproś o kartę informacyjną z zaleceniami – przyda się w każdej placówce.
Podstawa prawna i źródła
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie kierowania do zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych, § 2–8 (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1755)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej, § 5, 9–10 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 250)
- Rozporządzenie w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, § 2 ust. 2 (Dz.U. 2021 poz. 893)
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Znajdź ZOL z kontraktem NFZ
Zakłady opiekuńczo-lecznicze w katalogu pochodzą z danych NFZ – przy każdym widać, jak długo czeka się na przyjęcie. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kalkulator opłaty za ZOL · Jak dostać skierowanie do ZOL · Dokumenty do ZOL