Odwiedziny w DPS, domu opieki i ZOL – zasady, prawa i dobre praktyki

Kontakt z rodziną jest jednym z praw mieszkańca. Domy pomocy społecznej (DPS) mają obowiązek wspierać kontakty mieszkańców z rodziną i społecznością lokalną, a pacjent zakładu opiekuńczo-leczniczego (ZOL) czy hospicjum ma ustawowe prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego i korespondencyjnego z innymi osobami. Szczegóły – godziny, miejsce spotkań, zasady w czasie epidemii – ustala regulamin placówki. Mieszkaniec może też sam zdecydować, z kim chce się spotykać, a z kim nie.

Co mówią przepisy

Placówka	Prawo do kontaktu
DPS	dom stymuluje nawiązywanie i utrzymywanie kontaktu z rodziną i społecznością lokalną; usługi z poszanowaniem wolności i intymności
Rodzinny dom pomocy	bliscy mają zapewniony swobodny kontakt z mieszkańcem
Prywatny dom opieki	opieka z poszanowaniem godności, wolności i intymności; zasady odwiedzin – w regulaminie i umowie
ZOL, ZPO, hospicjum	pacjent ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego i korespondencyjnego; może też odmówić kontaktu z określonymi osobami

Dodatkowa opieka bliskich w ZOL i hospicjum

Pacjent zakładu leczniczego ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej – czyli opieki sprawowanej np. przez bliskich, która nie jest świadczeniem zdrowotnym. Przy pacjencie ze znacznym stopniem niepełnosprawności obejmuje to prawo do pobytu przy nim przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego. Jeśli wiąże się to z kosztami dla placówki (np. nocleg), kierownik może ustalić opłatę według rzeczywistych kosztów – i musi ją podać do wiadomości.

Szukasz DPS? Sprawdź domy pomocy społecznej w swojej okolicy – z adresem, telefonem i profilem domu.

Regulamin odwiedzin – o co zapytać

Przed wyborem domu i po przeprowadzce zapytaj:

• w jakich godzinach można odwiedzać i czy są wyjątki (np. w ostatnich dniach życia),
• gdzie można się spotkać – w pokoju, w świetlicy, w ogrodzie,
• czy można zabrać mieszkańca na spacer, do kawiarni, na święta do domu,
• czy można przynosić jedzenie i jakie są zasady (diety),
• jak umówić się na rozmowę z personelem o stanie zdrowia (z upoważnieniem mieszkańca).

Więcej pytań: pytania podczas wizyty w domu opieki.

Wyjścia i wyjazdy do rodziny

Mieszkaniec DPS może wyjeżdżać do rodziny. Za nieobecność do 21 dni w roku nie płaci za pobyt – podobnie jak członek rodziny, u którego wtedy przebywa. Zobacz opłata za DPS przy nieobecności. DPS może określić zasady zgłaszania wyjść – np. wpis do zeszytu.

Gdy placówka ogranicza odwiedziny

Ograniczenia muszą mieć uzasadnienie – np. stan epidemii, choroba zakaźna, bezpieczeństwo mieszkańców. Nie mogą być karą ani sposobem na ukrycie problemów. Jeśli uważasz, że odwiedziny są ograniczane bez powodu:

1. poproś dyrektora o wyjaśnienie na piśmie,
2. zgłoś sprawę organowi prowadzącemu DPS albo urzędowi wojewódzkiemu,
3. w ZOL – do Rzecznika Praw Pacjenta.

Zobacz prawa mieszkańca domu opieki i skarga na dom opieki.

Jak odwiedzać, żeby wizyta była dobra

• Regularnie – stałe dni dają poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza osobom z demencją.
• Krócej, ale częściej – gdy długa wizyta męczy.
• Wspólne zajęcia – spacer, zdjęcia, muzyka, ulubione ciasto.
• Rozmowa z personelem – przekaż, co ważne, i pytaj o samopoczucie.
• Dzieci i wnuki – ich wizyty dla wielu seniorów są największą radością; uprzedź personel.

Przykład: Pan Kazimierz odwiedza żonę w DPS we wtorki i soboty. W soboty zabiera ją na obiad do kawiarni obok domu – zgłasza wyjście w recepcji. Gdy żona trafiła na kilka tygodni do ZOL po złamaniu, pan Kazimierz był przy niej codziennie, a w ostatnim tygodniu pobytu zakład pozwolił mu zostawać dłużej, do wieczornej toalety.

Więcej o pierwszych tygodniach w placówce: adaptacja w domu opieki.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o pomocy społecznej, art. 55 i 63 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)
• Rozporządzenie w sprawie domów pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 51)
• Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, art. 33–35 (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 581)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.