Skargę na dom opieki zacznij od rozmowy z dyrektorem albo kierownikiem placówki – i zapisz ją na piśmie. Jeśli to nie pomoże albo sytuacja jest poważna, zgłoś ją instytucji, która nadzoruje dany rodzaj placówki: dla domów pomocy społecznej (DPS) i prywatnych domów opieki to przede wszystkim wojewoda, a dla zakładów opiekuńczo-leczniczych (ZOL) – NFZ i Rzecznik Praw Pacjenta. Gdy zagrożone jest życie lub zdrowie, nie czekaj: dzwoń pod 112 i zawiadom policję.
Do kogo w zależności od problemu
| Problem | Gdzie zgłosić |
|---|---|
| Zagrożenie życia, przemoc, kradzież | Policja (112) albo prokuratura |
| Złe warunki, za mało personelu, brak opieki w DPS lub prywatnym domu | Wojewoda – wydział pomocy społecznej urzędu wojewódzkiego |
| Dom opieki działający bez zezwolenia | Wojewoda |
| Zła opieka medyczna, naruszenie praw pacjenta (np. w ZOL) | Rzecznik Praw Pacjenta, oddział wojewódzki NFZ |
| Brud, złe jedzenie, zagrożenia sanitarne | Państwowy powiatowy inspektor sanitarny (sanepid) |
| Ograniczanie wolności, zamykanie mieszkańca | Sąd opiekuńczy, Rzecznik Praw Obywatelskich |
| Sprawy DPS prowadzonego przez samorząd | Także organ prowadzący – starosta, wójt, burmistrz albo prezydent miasta |
Prywatna placówka ma obowiązek wywiesić w budynku dane kontaktowe tych instytucji: Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Pacjenta, sanepidu, wydziału urzędu wojewódzkiego, ośrodka pomocy społecznej, prokuratury i sądu opiekuńczego.
Krok 1: rozmowa i pismo do dyrektora
Wiele spraw – nieprzestrzegane zalecenia, brak pomocy przy jedzeniu, zaginione rzeczy – da się rozwiązać w placówce. DPS ma obowiązek zapewnić sprawne wnoszenie i załatwianie skarg i wniosków mieszkańców. Po rozmowie z dyrektorem prześlij krótkie pismo albo e-mail: co się stało, kiedy, czego oczekujesz i w jakim terminie. Zachowaj kopię.
Krok 2: skarga do wojewody
Wojewoda nadzoruje domy pomocy społecznej i prywatne placówki całodobowej opieki – także te, które działają bez zezwolenia. Kontrolę prowadzi zespół co najmniej dwóch inspektorów z wydziału pomocy społecznej urzędu wojewódzkiego. Mogą wejść do placówki o każdej porze, żądać dokumentów, oglądać pomieszczenia i przesłuchiwać świadków.
Po kontroli wojewoda wydaje zalecenia. Za ich niewykonanie grozi kara od 500 do 12 000 zł, a gdy zagrożone jest życie lub zdrowie mieszkańców – nakaz natychmiastowego wstrzymania działalności, a w skrajnych przypadkach cofnięcie zezwolenia.
Skargę wyślij do urzędu wojewódzkiego, w którym województwie jest placówka – pocztą, przez ePUAP albo e-mailem. Wskaż nazwę i adres placówki.
Szukasz prywatnego domu opieki? Porównaj placówki z rejestru wojewody w swojej okolicy.
Krok 3: ZOL i opieka medyczna – NFZ i Rzecznik Praw Pacjenta
Zakład opiekuńczo-leczniczy to podmiot leczniczy, a pacjent ZOL ma wszystkie prawa pacjenta: do informacji, do godności i intymności, do dokumentacji medycznej, do kontaktu z bliskimi. Gdy te prawa są naruszane:
- zgłoś sprawę Rzecznikowi Praw Pacjenta – bezpłatna infolinia i formularz na stronie rzecznika,
- jeśli zakład ma umowę z NFZ, skargę możesz skierować do oddziału wojewódzkiego NFZ, który kontroluje realizację umów.
To samo dotyczy opieki medycznej w DPS i prywatnych domach – lekarz, pielęgniarka i ratownik działają tam jako personel medyczny.
Jak napisać skuteczną skargę
- Kto i gdzie – imię i nazwisko mieszkańca, nazwa i adres placówki, Twoje dane i stopień pokrewieństwa.
- Co się stało – konkretne fakty z datami i godzinami, zamiast ogólnych ocen. „15 października o 14:00 mama siedziała w mokrym ubraniu” jest lepsze niż „mama jest zaniedbana”.
- Dowody – zdjęcia (z poszanowaniem prywatności innych mieszkańców), korespondencja z dyrekcją, dokumentacja medyczna, nazwiska świadków.
- Czego oczekujesz – kontroli, wyjaśnień, zmiany opieki, przeniesienia.
- Podpis i data.
Podpisz skargę i podaj adres – skarga bez imienia i nazwiska może zostać pozostawiona bez rozpoznania, a podpisana daje Ci prawo do odpowiedzi.
Co możesz zrobić równolegle
- Poproś o dokumentację medyczną – mieszkaniec albo osoba przez niego upoważniona ma do niej prawo. Zobacz pełnomocnictwo od rodzica.
- Rozważ przeniesienie – do innego DPS (przez ośrodek pomocy społecznej) albo innej placówki.
- Skorzystaj z pomocy prawnej – w sprawach o odszkodowanie albo spornych umowach. Bezpłatną pomoc znajdziesz w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej.
Jak rozpoznać sygnały, że w placówce dzieje się źle, opisujemy w artykule zły dom opieki – sygnały ostrzegawcze.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o pomocy społecznej, art. 68a, 126–128 i 130 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)
- Rozporządzenie w sprawie domów pomocy społecznej, § 5 ust. 1 pkt 3 lit. j–k (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 51)
- Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 581)
- Kodeks postępowania administracyjnego, dział VIII – skargi i wnioski (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1691)
- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków, § 8 (Dz.U. 2002 nr 5 poz. 46)
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Porównaj prywatne domy opieki w okolicy
Prywatne domy opieki z rejestrów wojewodów – z adresem i telefonem. Placówki, które uzupełniły wpis, podają też cenę i wolne miejsca. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Czy dom opieki działa legalnie · Pytania podczas wizyty