Pacjent w szpitalu – i w innych podmiotach z całodobową opieką, np. ZOL czy hospicjum – ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego i listownego z bliskimi oraz do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Dodatkowa opieka to opieka, która nie jest świadczeniem zdrowotnym – na przykład pomoc w jedzeniu, myciu, przebieraniu, towarzyszenie. Może ją sprawować rodzina. Jeśli korzystanie z tych praw powoduje dodatkowe koszty dla szpitala, pacjent je ponosi – wysokość opłaty ustala kierownik według rzeczywistych kosztów i musi ją podać do wiadomości. Pacjent ze znacznym stopniem niepełnosprawności ma prawo do obecności przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego.
W skrócie
| Kontakt z bliskimi | osobisty, telefoniczny, listowny – pacjent może też odmówić kontaktu |
|---|---|
| Dodatkowa opieka pielęgnacyjna | np. przez rodzinę – pomoc w jedzeniu, higienie, towarzyszenie |
| Opłata | tylko gdy powoduje dodatkowe koszty; według rzeczywistych kosztów, jawna |
| Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności | prawo do pobytu przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego |
| Informacja o zdrowiu | tylko dla osób upoważnionych przez pacjenta |
Dodatkowa opieka pielęgnacyjna – co może robić rodzina
Rodzina może m.in.:
- karmić i podawać picie (zgodnie z zaleceniami personelu, zwłaszcza przy zaburzeniach połykania),
- pomagać w myciu, ubieraniu, korzystaniu z toalety,
- pomagać w przemieszczaniu się i zmianie pozycji,
- towarzyszyć, rozmawiać, uspokajać – zwłaszcza osobę z demencją albo majaczeniem.
Rodzina nie przejmuje obowiązków personelu medycznego – leki, zabiegi i opieka pielęgniarska należą do szpitala. Dobrze jest ustalić z pielęgniarką oddziałową, w czym możesz pomóc.
Kiedy szpital pobiera opłatę
Jeśli obecność bliskiego powoduje dodatkowe koszty – np. nocleg na oddziale, posiłki, dodatkowe łóżko – szpital może pobrać opłatę. Jej wysokość ustala kierownik szpitala według rzeczywistych kosztów i podaje do wiadomości, np. w regulaminie. Opłata nie może być wyższa niż te koszty. Zapytaj o nią przed pozostaniem na noc.
Osoba z demencją w szpitalu
Pobyt w szpitalu bywa dla osoby z demencją bardzo trudny – nowe miejsce, hałas, badania. Sprzyja to majaczeniu (nagłemu splątaniu). Obecność bliskiej osoby pomaga. Warto:
- przekazać personelowi kartkę z najważniejszymi informacjami: jak się zwracać, co uspokaja, jakie są nawyki, jak sygnalizuje ból,
- przynieść okulary, aparat słuchowy, zdjęcie rodziny,
- zgłaszać nagłe zmiany zachowania – mogą świadczyć o infekcji, bólu czy działaniu leków.
Zobacz majaczenie u seniora i komunikacja z osobą z demencją.
Informacja o stanie zdrowia
Lekarz udzieli informacji o stanie zdrowia rodzica osobom upoważnionym przez pacjenta. Jeśli rodzic jeszcze może, niech wskaże Cię przy przyjęciu albo w IKP. Gdy pacjent nie może wyrazić woli, ważne są zasady opisane w tekście zgoda na leczenie osoby z demencją.
Przygotuj się do wypisu
Zapytaj z wyprzedzeniem o termin wypisu i o to, jakiej opieki rodzic będzie potrzebował w domu. Jeśli nie poradzi sobie sam, rozmawiaj o ZOL ze szpitala, opiece poszpitalnej albo o pilnym przyjęciu do domu opieki.
Gdy szpital ogranicza kontakt albo dodatkową opiekę bez uzasadnienia, porozmawiaj z kierownikiem oddziału, a potem zgłoś sprawę do Rzecznika Praw Pacjenta.
Podstawa prawna i źródła
Stan prawny na 31 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Gdy opieka w domu przestaje wystarczać
Sprawdź domy opieki, DPS i ZOL w swojej okolicy – także na pobyt krótkoterminowy, gdy opiekun potrzebuje odpoczynku. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kiedy dom opieki – 10 sygnałów · Opiekunka czy dom opieki