Próg dochodowy przy opłacie za DPS – jak gmina liczy dochód rodziny

Małżonek, dzieci i wnuki dopłacają do pobytu bliskiej osoby w domu pomocy społecznej (DPS) tylko wtedy, gdy ich dochód przekracza 300% kryterium dochodowego. Dla osoby samotnie gospodarującej to 3 030 zł, a dla osoby w rodzinie 2 469 zł na osobę. Po zapłaceniu opłaty musi Ci zostać co najmniej tyle samo. Ośrodek pomocy społecznej (OPS) liczy dochód netto z miesiąca przed złożeniem wniosku. W rodzinie dzieli dochody wszystkich osób, które razem mieszkają i gospodarują, przez ich liczbę.

Progi w 2026 roku

Sytuacja	Kryterium dochodowe	Próg 300%	Ile musi zostać po opłacie
Osoba samotnie gospodarująca	1 010 zł	3 030 zł	co najmniej 3 030 zł
Osoba w rodzinie	823 zł na osobę	2 469 zł na osobę	co najmniej 2 469 zł na osobę

Kryteria obowiązują od 1 stycznia 2025 r. Rząd weryfikuje je co 3 lata.

Kto jest „osobą samotnie gospodarującą”, a kto „w rodzinie”

• Osoba samotnie gospodarująca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe – mieszka i utrzymuje się sama.
• Rodzina w rozumieniu ustawy to osoby spokrewnione albo niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, które wspólnie mieszkają i gospodarują.

To ważne, bo do dochodu rodziny wlicza się dochody wszystkich jej członków – także tych, którzy sami nie są zobowiązani do opłaty, np. męża córki. Dochód rodziny dzieli się przez liczbę jej członków, łącznie z dziećmi.

Co wlicza się do dochodu

OPS bierze sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na ich źródło: wynagrodzenie, emeryturę, rentę, dochody z działalności, najmu itp. Odejmuje od niej:

• podatek dochodowy i koszty uzyskania przychodu,
• składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
• alimenty, które płacisz na inne osoby.

Nie wlicza się m.in. świadczenia wychowawczego (800+), zasiłku celowego, jednorazowych świadczeń socjalnych i pomocy w naturze.

Majątek – mieszkanie, działka, oszczędności – nie jest dochodem. Dochodem jest jednak to, co z majątku uzyskujesz, np. czynsz za wynajem mieszkania.

Szukasz DPS? Sprawdź domy pomocy społecznej w swojej okolicy – z adresem, telefonem i profilem domu.

Jak obliczyć, ile najwięcej możesz zapłacić

Zasada jest jedna: po opłacie Twój dochód (albo dochód na osobę w rodzinie) nie może spaść poniżej progu. Najwyższa możliwa opłata to więc nadwyżka ponad próg.

Osoba samotnie gospodarująca: maksymalna opłata = Twój dochód netto − 3 030 zł

Osoba w rodzinie: maksymalna opłata = dochód rodziny − (2 469 zł × liczba osób w rodzinie)

Przykład 1: Pani Ewa mieszka sama i zarabia 3 800 zł netto. Próg to 3 030 zł, więc nadwyżka wynosi 770 zł. Tyle najwięcej może wynieść jej opłata za DPS mamy.

Przykład 2: Pan Krzysztof mieszka z żoną i dwójką dzieci. Dochód rodziny netto (bez 800+) to 11 000 zł, czyli 2 750 zł na osobę – więcej niż 2 469 zł. Cztery osoby razy 2 469 zł to 9 876 zł. Pan Krzysztof może więc dopłacać najwyżej 1 124 zł miesięcznie (11 000 − 9 876).

Przykład 3: Pani Marta mieszka z mężem i synem. Dochód rodziny to 7 000 zł, czyli 2 333 zł na osobę – mniej niż 2 469 zł. Pani Marta nie ma obowiązku dopłacać do DPS.

To górne granice. Konkretną kwotę ustala w umowie kierownik OPS, biorąc pod uwagę dochody i możliwości – może być niższa. Jak wygląda taka umowa, wyjaśniamy w artykule umowa o odpłatności za DPS.

Policz to dla swojej rodziny: kalkulator kosztów DPS pokaże, ile zapłaci mieszkaniec, ile najwyżej rodzina, a ile gmina.

Jak OPS sprawdza dochód

Dochód ustala się w rodzinnym wywiadzie środowiskowym – pracownik socjalny rozmawia z Tobą (często w domu) i prosi o dokumenty, np.:

• zaświadczenie od pracodawcy o wynagrodzeniu netto albo odcinek emerytury,
• decyzje o świadczeniach,
• dokumenty o płaconych alimentach,
• przy działalności gospodarczej – dokumenty o dochodzie z działalności.

Gdy mieszkasz w innej gminie niż ta, która kieruje do DPS, wywiad może przeprowadzić pracownik socjalny z Twojej gminy – na potrzeby ośrodka, który prowadzi sprawę. Więcej w artykule wywiad środowiskowy przed DPS.

Gdy dochód się zmieni

Opłata nie jest ustalona raz na zawsze. Gdy stracisz pracę, zachorujesz albo urodzi Ci się dziecko, zgłoś to w OPS – opłata powinna zostać przeliczona. W trudnej sytuacji możesz też wnioskować o częściowe albo całkowite zwolnienie. Zobacz zwolnienie z opłaty za DPS.

Pamiętaj, że obowiązek działa w obie strony: kto poda nieprawdziwe informacje albo nie zgłosi poprawy sytuacji, będzie musiał zwrócić gminie różnicę.

Na co uważać

• Liczy się dochód netto, a nie brutto – nie porównuj z progiem kwoty z umowy o pracę.
• Liczy się miesiąc przed wnioskiem. Premia albo trzynastka w tym miesiącu może zawyżyć dochód – opisz to pracownikowi socjalnemu.
• Odmowa wywiadu ma skutki. Kto odmówi i umowy, i wywiadu, może dostać decyzję na całą brakującą kwotę, bez progu 300%. Szczegóły w artykule czy rodzina musi płacić za DPS.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o pomocy społecznej, art. 6 pkt 3, 10 i 14, art. 8 ust. 3–4, art. 61 ust. 2 i art. 103 ust. 2 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2024 poz. 1044)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.