Długi po rodzicu – kredyty, rachunki i opłaty za DPS. Kiedy odrzucić spadek

Długi rodzica nie znikają po jego śmierci – przechodzą na spadkobierców razem z mieszkaniem, oszczędnościami i innym majątkiem. Masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się, że jesteś spadkobiercą, żeby zdecydować: przyjąć spadek wprost, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiadasz tylko do wartości majątku) albo odrzucić. Jeśli nic nie zrobisz, spadek jest przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza – to bezpieczniejsza opcja niż przed laty, ale przy dużych długach i pustym spadku i tak lepiej go odrzucić. Pamiętaj, że po odrzuceniu Twój udział przechodzi na Twoje dzieci.

Trzy możliwości

	Za długi odpowiadasz	Kiedy wybrać
Przyjęcie wprost	całym swoim majątkiem, bez ograniczeń	gdy wiesz, że majątek jest wyraźnie większy niż długi
Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza	tylko do wartości odziedziczonego majątku	gdy nie wiesz dokładnie, ile jest długów
Odrzucenie spadku	wcale – ale nic nie dziedziczysz	gdy długi przewyższają majątek albo majątku nie ma

Brak decyzji w 6 miesięcy = przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.

Jak sprawdzić długi rodzica

• Przejrzyj korespondencję, wyciągi i umowy w mieszkaniu rodzica.
• Zapytaj w banku, w którym rodzic miał konto – jako spadkobierca możesz uzyskać informacje po przedstawieniu aktu zgonu i dokumentu o spadku (albo w toku sprawy).
• Sprawdź zaległości za mieszkanie, media, podatek od nieruchomości.
• Jeśli rodzic mieszkał w DPS, zapytaj w gminie, czy są zaległości w opłacie za pobyt.
• Komornik i wierzyciele zwykle sami zgłoszą się do spadkobierców.

Zaległości za DPS i pomoc społeczną

Gmina może żądać zwrotu wydatków na pomoc społeczną także od spadkobiercy – z masy spadkowej, czyli tylko z tego, co zmarły zostawił. Dotyczy to m.in. zaległych opłat za DPS, które gmina zapłaciła zastępczo. Zwrot ustala gmina w decyzji. Jeśli w spadku nic nie ma, gmina nie może ściągnąć długu z Twojego prywatnego majątku na tej podstawie.

Inaczej jest z Twoją własną opłatą za DPS rodzica z umowy albo decyzji – to Twój dług, a nie dług spadkowy. Gdy rodzic umrze, obowiązek opłat na przyszłość się kończy, ale zaległości z okresu jego pobytu nadal obowiązują. Zobacz czy rodzina musi płacić za DPS.

Jak odrzucić spadek krok po kroku

1. Zdecyduj w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o śmierci rodzica i o tym, że jesteś spadkobiercą.
2. Złóż oświadczenie u notariusza albo w sądzie rejonowym (wydział cywilny) – w sądzie miejsca Twojego zamieszkania albo ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. Do zachowania terminu wystarczy złożenie wniosku do sądu przed jego upływem.
3. Przygotuj: akt zgonu, dowód osobisty, dane innych spadkobierców (także tych, na których przejdzie Twój udział).
4. Zadbaj o dzieci. Jeśli odrzucasz spadek, Twój udział przechodzi na Twoje dzieci. Za małoletnie dziecko oświadczenie składa rodzic, zwykle po uzyskaniu zgody sądu rodzinnego. Termin 6 miesięcy liczy się dla nich od dnia, w którym dowiedziały się o swoim powołaniu (zwykle – od Twojego odrzucenia).
5. Powiadom rodzeństwo i dalszą rodzinę – po odrzuceniu przez wszystkich bliskich spadek może trafić aż do dalszych krewnych, a na końcu do gminy albo Skarbu Państwa.

Przykład: pan Marek dowiedział się 10 marca o śmierci ojca, który miał kilka kredytów konsumenckich i nie miał majątku. Odrzuca spadek u notariusza w kwietniu. Udział przechodzi na jego 15-letnią córkę – pan Marek składa w sądzie rodzinnym wniosek o zgodę na odrzucenie spadku w jej imieniu, a potem oświadczenie.

Na co uważać

• Pogrzeb możesz zorganizować – to nie oznacza przyjęcia spadku. Koszty pogrzebu bank zwraca z konta zmarłego, a ZUS wypłaca zasiłek pogrzebowy. Zobacz zasiłek pogrzebowy i konto po śmierci rodzica.
• Wykaz inwentarza – przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza warto złożyć wykaz inwentarza (u notariusza albo w sądzie) albo poprosić o spis, żeby było jasne, do jakiej kwoty odpowiadasz.
• Nie rozdawaj i nie sprzedawaj rzeczy zmarłego, zanim sprawa się wyjaśni – wierzyciele mogą rościć sobie prawo do majątku spadkowego.

Kto dziedziczy, gdy nie ma testamentu: spadek po rodzicach bez testamentu. Bezpłatnie doradzi punkt nieodpłatnej pomocy prawnej.

Podstawa prawna i źródła

• Kodeks cywilny, art. 922, 1012, 1015, 1018, 1020, 1031 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795)
• Ustawa o pomocy społecznej, art. 96, 104 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)

Stan prawny na 31 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.