W każdym powiecie działają punkty nieodpłatnej pomocy prawnej. Adwokat albo radca prawny bezpłatnie wyjaśni Twoje prawa, wskaże, jak rozwiązać problem, i przygotuje projekt pisma – np. wniosku do sądu o ustanowienie kuratora, odwołania od decyzji o opłacie za DPS albo pisma do banku. Wystarczy złożyć oświadczenie, że nie stać Cię na płatną pomoc prawną – nikt nie sprawdza dochodów. Na wizytę trzeba się zapisać. Osoba ze znaczną niepełnosprawnością ruchową może dostać poradę poza punktem, a każdy – przez telefon albo internet.
W skrócie
| Kto może | każda osoba, która oświadczy, że nie może ponieść kosztów płatnej pomocy prawnej |
|---|---|
| Kto udziela | adwokat albo radca prawny (wyjątkowo aplikant z ich upoważnienia) |
| Gdzie | punkty w każdym powiecie, dyżury średnio 5 dni w tygodniu, co najmniej 4 godziny dziennie |
| Zapisy | według kolejności zgłoszeń, po umówieniu terminu – telefonicznie albo przez internet |
| Na odległość | tak – telefon albo wideorozmowa, oświadczenie składa się wtedy ustnie |
| W domu | dla osób ze znaczną niepełnosprawnością ruchową i z trudnościami w komunikowaniu się |
W czym pomoże punkt
Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
- informację o prawie – jakie masz prawa i obowiązki, także w toczącej się sprawie urzędowej albo sądowej,
- wskazanie, jak rozwiązać problem,
- projekt pisma – np. wniosku, odwołania, reklamacji, pisma do urzędu (bez pism procesowych w toczącej się sprawie sądowej),
- projekt wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych albo o pełnomocnika z urzędu – razem z informacją o kosztach i ryzyku procesu,
- nieodpłatną mediację – pomoc w polubownym załatwieniu sporu, np. między rodzeństwem.
W tym samym systemie działa nieodpłatne poradnictwo obywatelskie – doradca pomaga ułożyć plan działania, zwłaszcza w sprawach zadłużenia, mieszkaniowych i zabezpieczenia społecznego (emerytury, renty, świadczenia).
Sprawy, z którymi przychodzą rodziny seniorów
- opłata za DPS ustalona dla dzieci i wniosek o zwolnienie – zobacz zwolnienie z opłaty za DPS,
- ubezwłasnowolnienie albo kurator dla osoby z niepełnosprawnością,
- spadek po rodzicach bez testamentu i długi po rodzicu,
- darowizna mieszkania a DPS i odwołanie darowizny,
- alimenty na rodzica,
- umowa z prywatnym domem opieki i reklamacja – zobacz skarga na dom opieki.
Jak się zapisać krok po kroku
- Znajdź punkt w swoim powiecie. Listę punktów z godzinami dyżurów publikuje starostwo powiatowe, a mapę punktów – Ministerstwo Sprawiedliwości na stronie np.ms.gov.pl.
- Umów termin – telefonicznie pod numerem podanym przez starostwo albo przez stronę internetową. Pomoc udziela się według kolejności zgłoszeń. Z ważnych powodów punkt może ustalić inną kolejność.
- Przygotuj dokumenty – decyzje, pisma, umowy, akt notarialny. Prawnik może poprosić o dokument tożsamości.
- Złóż oświadczenie – w punkcie na piśmie, przy poradzie na odległość – ustnie.
- Po poradzie możesz wypełnić anonimową kartę opinii o jakości pomocy.
Porada przez telefon albo w domu seniora
- Na odległość – porada może się odbyć przez telefon albo internet. Jeśli prawnik musi obejrzeć dokumenty, może poprosić o wizytę w punkcie.
- Poza punktem – osobom ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą przyjść osobiście, oraz osobom z trudnościami w komunikowaniu się pomoc może być udzielona poza punktem, np. w domu. Zapytaj o to przy zapisie w starostwie.
Przykład: pani Zofia (82 lata) leży po złamaniu biodra, a gmina żąda od jej syna opłaty za DPS ojca. Syn umawia poradę telefoniczną dla siebie w punkcie w swoim powiecie, a dla mamy – wizytę prawnika w domu, żeby przygotować pełnomocnictwo i wniosek.
Czego punkt nie zrobi
- Nie poprowadzi sprawy w sądzie ani nie napisze pisma procesowego w toczącej się sprawie. Pomoże za to napisać wniosek o pełnomocnika z urzędu.
- Nie rozwiąże problemu, który nie jest tylko prawny – wtedy wskaże inne bezpłatne poradnie z listy starosty, np. psychologiczne czy rodzinne.
- Może odmówić z ważnych powodów – wtedy wskaże inny punkt w powiecie.
Zanim podpiszesz umowę z domem opieki albo akt notarialny u rodzica, warto skorzystać z bezpłatnej porady. Inne miejsca, gdzie szukać pomocy: Rzecznik Praw Pacjenta i pomoc dla seniora z gminy.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, art. 3, 3a, 4, 5, 8 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 44)
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1144)
- Ministerstwo Sprawiedliwości – mapa punktów i zapisy
Stan prawny na 31 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Szukasz domu opieki dla bliskiej osoby?
Wpisz miejscowość albo województwo – zobaczysz prywatne domy opieki, DPS i ZOL w okolicy, z adresem i telefonem. Bezpłatnie i bez rejestracji.
Przeczytaj też: Jak wybrać dom opieki · Ile kosztuje dom opieki