Dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny mają ten sam cel – częściowo pokryć koszty opieki – ale wypłacają je różne instytucje. Dodatek (366,68 zł) dolicza ZUS do emerytury lub renty, a po 75. urodzinach robi to sam. Zasiłek (215,84 zł) przyznaje gmina na wniosek, także osobom bez emerytury. Obu naraz pobierać nie można: kto ma prawo do dodatku, nie dostanie zasiłku.
Porównanie w tabeli
| Dodatek pielęgnacyjny | Zasiłek pielęgnacyjny | |
|---|---|---|
| Kto wypłaca | ZUS | gmina (ośrodek pomocy społecznej lub dział świadczeń rodzinnych) |
| Kwota | 366,68 zł miesięcznie | 215,84 zł miesięcznie |
| Kiedy rośnie | co roku od 1 marca, z waloryzacją emerytur | gdy rząd zmieni kwotę w rozporządzeniu (weryfikacja co 3 lata) |
| Kto może dostać | emeryt lub rencista 75+ albo całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji | osoba 75+, osoba 16+ ze znacznym stopniem niepełnosprawności, osoba 16+ z umiarkowanym stopniem, jeśli niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia, dziecko z orzeczeniem |
| Czy trzeba mieć emeryturę | tak | nie |
| Wniosek | po 75. roku życia nie; wcześniej wniosek EDP i zaświadczenie OL-9 | tak, w gminie |
| Dochód | bez znaczenia | bez znaczenia |
| W ZOL i ZPO | nie przysługuje (chyba że senior jest poza placówką dłużej niż 2 tygodnie w miesiącu) | nie przysługuje, jeśli placówka zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie |
Dlaczego nie można pobierać obu
Ustawa o świadczeniach rodzinnych mówi wprost: zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Dlatego:
- emeryt 75+ dostaje dodatek z ZUS i nie składa wniosku o zasiłek,
- senior 75+ bez emerytury i renty (np. osoba, która nigdy nie pracowała zawodowo i nie ma prawa do świadczenia) może dostać zasiłek z gminy,
- osoba poniżej 75 lat ze znacznym stopniem niepełnosprawności może dostać zasiłek z gminy, jeśli nie ma dodatku z ZUS.
Gdy obie instytucje wypłaciły pieniądze za ten sam okres – na przykład ZUS przyznał dodatek z opóźnieniem – ZUS potrąca z emerytury kwotę wypłaconego zasiłku i przekazuje ją gminie. Taka kwota jest traktowana jak zwrot świadczenia nienależnie pobranego.
Opieka w domu przestaje wystarczać? Sprawdź placówki w swojej okolicy – także na krótki pobyt.
Który wybrać, gdy przysługują oba
Wybór zwykle jest prosty: dodatek z ZUS jest wyższy (366,68 zł wobec 215,84 zł) i przy 75. urodzinach przychodzi bez wniosku. Zasiłek z gminy ma sens wtedy, gdy senior nie ma emerytury ani renty albo gdy nie ma jeszcze 75 lat i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale nie ma orzeczenia ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji.
We wniosku o dodatek (EDP) ZUS pyta, czy senior pobiera zasiłek pielęgnacyjny albo złożył o niego wniosek, i jaka gmina go wypłaca. Odpowiedz zgodnie z prawdą – unikniesz zwrotu pieniędzy.
Jak złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny
- Przygotuj orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Osoba, która ukończyła 75 lat, orzeczenia nie potrzebuje – prawo do zasiłku wynika z wieku.
- Złóż wniosek w urzędzie gminy, ośrodku pomocy społecznej albo w dziale świadczeń rodzinnych – zależnie od tego, kto w Twojej gminie się tym zajmuje. W wielu gminach można to zrobić też przez internet.
- Gmina wydaje decyzję i wypłaca zasiłek co miesiąc.
Dodatek i zasiłek w domu opieki
ZOL i ZPO. Dodatek z ZUS nie przysługuje w czasie pobytu w zakładzie opiekuńczo-leczniczym ani pielęgnacyjno-opiekuńczym, chyba że w danym miesiącu senior jest poza placówką dłużej niż 2 tygodnie. Szczegóły w artykule dodatek pielęgnacyjny w DPS i ZOL.
DPS. Ustawa nie wyłącza dodatku w domu pomocy społecznej – mieszkaniec dalej go dostaje i jest on częścią dochodu, od którego liczy się opłatę. Zasiłek nie przysługuje w instytucji, która zapewnia nieodpłatnie pełne utrzymanie. Mieszkaniec, który płaci za DPS, w tym wyłączeniu się nie mieści – przy wątpliwościach zapytaj w gminie, która wypłaca zasiłek.
Prywatny dom opieki. Przepisy o ZOL nie dotyczą prywatnych placówek, więc dodatek z ZUS jest wypłacany dalej.
Przykład: Pani Stefania ma 78 lat i emeryturę. ZUS doliczył jej dodatek pielęgnacyjny z urzędu po 75. urodzinach, więc nie dostanie zasiłku z gminy. Jej sąsiadka, pani Irena, też ma 78 lat, ale nigdy nie miała prawa do emerytury. Pani Irena może złożyć w gminie wniosek o zasiłek pielęgnacyjny – 215,84 zł miesięcznie.
Co jeszcze sprawdzić
- Senior bez emerytury, który potrzebuje pomocy na co dzień, może też starać się o świadczenie wspierające albo usługi opiekuńcze z gminy.
- Pełny opis dodatku: dodatek pielęgnacyjny 2026.
- Przegląd wszystkich form wsparcia: świadczenia dla seniora.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 75 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749)
- Ustawa o świadczeniach rodzinnych, art. 3 pkt 7 i art. 16 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1240)
- Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 220)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 13 sierpnia 2024 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny oraz kwot świadczeń rodzinnych (Dz.U. 2024 poz. 1238)
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Gdy opieka w domu przestaje wystarczać
Sprawdź domy opieki, DPS i ZOL w swojej okolicy – także na pobyt krótkoterminowy, gdy opiekun potrzebuje odpoczynku. Wpisz miejscowość albo województwo.
Przeczytaj też: Kiedy dom opieki – 10 sygnałów · Opiekunka czy dom opieki