Po udarze – co się należy: świadczenia, rehabilitacja, sprzęt i opieka (lista 2026)

Po udarze warto zadbać o trzy rzeczy naraz: rehabilitację i sprzęt (przez NFZ), pieniądze (dodatek pielęgnacyjny, zasiłek pielęgnacyjny albo świadczenie wspierające, ulga podatkowa) i opiekę (pielęgniarka, opiekunka z ośrodka pomocy społecznej, a gdy trzeba – zakład opiekuńczo-leczniczy albo dom opieki). Wiele z tych uprawnień nie przychodzi samo – trzeba złożyć wniosek. Poniżej lista z warunkami i miejscem, gdzie załatwić każdą sprawę.

Lista – co można dostać po udarze

Co	Dla kogo	Gdzie załatwić
Rehabilitacja (szpitalna, dzienna, domowa)	Według wskazań lekarza	Skierowanie od lekarza
Sprzęt i wyroby medyczne z dofinansowaniem NFZ	Według wskazań lekarza	Zlecenie lekarza, realizacja w sklepie medycznym
Pielęgniarska opieka długoterminowa w domu	40 pkt lub mniej w skali Barthel	Skierowanie od lekarza
ZOL / ZPO	40 pkt lub mniej w skali Barthel, potrzeba całodobowej pielęgnacji	Skierowanie od lekarza
Dodatek pielęgnacyjny – 366,68 zł	Emeryt lub rencista 75+ albo uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji	ZUS (KRUS)
Zasiłek pielęgnacyjny – 215,84 zł	M.in. osoba 75+ albo ze znacznym stopniem niepełnosprawności, bez dodatku pielęgnacyjnego	Gmina (ośrodek pomocy społecznej)
Świadczenie wspierające – od 792 zł do 4 353 zł	Dorosły z decyzją o poziomie potrzeby wsparcia (co najmniej 70 pkt)	Wojewódzki zespół do spraw orzekania, potem ZUS
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności	Osoba z trwałym naruszeniem sprawności	Powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności
Usługi opiekuńcze	Osoba, której rodzina nie może zapewnić pomocy	Ośrodek pomocy społecznej
Ulga rehabilitacyjna w PIT	Osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności (albo podatnik, który ją utrzymuje)	Zeznanie roczne

Rehabilitacja i sprzęt

Rehabilitację – stacjonarną, dzienną albo domową – zleca lekarz. Zapytaj o skierowanie jeszcze przed wypisem ze szpitala i o to, gdzie najszybciej można ją rozpocząć.

Wyroby medyczne – np. balkonik, wózek, materac przeciwodleżynowy, pieluchomajtki – częściowo finansuje NFZ na podstawie zlecenia lekarza. Sprzęt można też wypożyczyć. Zobacz opieka poszpitalna dla seniora.

Pieniądze – świadczenia

Dodatek pielęgnacyjny (366,68 zł od 1 marca 2026 r.) przysługuje emerytom i rencistom, którzy ukończyli 75 lat albo zostali uznani za całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji. Osobom poniżej 75 lat po udarze może więc przysługiwać po orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS. Nie przysługuje w czasie pobytu w ZOL lub ZPO (chyba że osoba przebywa poza zakładem ponad 2 tygodnie w miesiącu). Zobacz dodatek pielęgnacyjny w DPS i ZOL.

Zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) wypłaca gmina, m.in. osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności i osobom 75+. Nie łączy się z dodatkiem pielęgnacyjnym.

Świadczenie wspierające to świadczenie dla dorosłych z niepełnosprawnością, zależne od punktów w skali potrzeby wsparcia: od 70 pkt – 792 zł, a przy 95–100 pkt – 4 353 zł miesięcznie. Najpierw trzeba uzyskać decyzję wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, potem złożyć wniosek do ZUS. Jeśli wniosek do ZUS trafi w ciągu 3 miesięcy od decyzji, świadczenie liczy się od miesiąca złożenia wniosku o decyzję. Świadczenie nie przysługuje w czasie pobytu w DPS, ZOL ani prywatnej placówce całodobowej.

Szukasz miejsca dla osoby leżącej? Sprawdź ZOL i domy opieki w swojej okolicy.

Orzeczenie o niepełnosprawności

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje powiatowy (miejski) zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Przy stopniu znacznym otwiera drogę do zasiłku pielęgnacyjnego, a każdy stopień – do ulgi rehabilitacyjnej w PIT. Wniosek z zaświadczeniem lekarskim składa się w zespole właściwym dla miejsca zamieszkania – zapytaj tam o aktualne druki i terminy.

Ulga rehabilitacyjna

Od dochodu można odliczyć wydatki na cele rehabilitacyjne, m.in. pieluchomajtki (do 2 280 zł rocznie), sprzęt rehabilitacyjny, przystosowanie mieszkania, turnus rehabilitacyjny i pobyt w ZOL. Warunek: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo decyzja o rencie z tytułu niezdolności do pracy lub rencie socjalnej. Odliczyć może też dziecko, które utrzymuje rodzica z takim orzeczeniem, jeśli jego roczne dochody nie przekraczają 12-krotności renty socjalnej. Zachowaj faktury.

Opieka w domu i w placówce

• Pielęgniarka długoterminowa (NFZ) – gdy chory jest w dużym stopniu niesamodzielny (40 pkt lub mniej w skali Barthel).
• Usługi opiekuńcze z ośrodka pomocy społecznej – pomoc w codziennych czynnościach. Zobacz usługi opiekuńcze z MOPS i GOPS.
• ZOL – gdy potrzebna jest całodobowa pielęgnacja i rehabilitacja. Zobacz ZOL ze szpitala.
• DPS albo prywatny dom opieki – gdy chory nie może mieszkać sam. Zobacz dom opieki po udarze.

Dla opiekuna

Opiekun pracujący może wziąć zasiłek opiekuńczy (do 14 dni w roku, gdy chory mieszka z nim we wspólnym gospodarstwie) i urlop opiekuńczy (5 dni w roku). Zadbaj też o swoje siły – podziel się obowiązkami, korzystaj z pomocy z zewnątrz.

Informacje w artykule dotyczą organizacji opieki i świadczeń. O leczeniu i rehabilitacji decyduje lekarz.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, art. 75 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749)
• Ustawa o świadczeniu wspierającym, art. 3–5, 9 i 26 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 873)
• Ustawa o świadczeniach rodzinnych, art. 16 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1240)
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 26 ust. 7a–7e (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592)
• Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 220)
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych w opiece długoterminowej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 250)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.