70% emerytury za DPS – jak liczy się opłatę i ile zostaje mieszkańcowi

Za pobyt w domu pomocy społecznej (DPS) mieszkaniec płaci najwyżej 70% swojego dochodu. Pozostałe 30% zostaje mu do dyspozycji – na leki, środki higieniczne, ubrania czy fryzjera. Jeśli 70% dochodu nie wystarcza na pełny koszt pobytu, różnicę dopłaca rodzina (tylko przy odpowiednio wysokich dochodach) albo gmina. Jeśli wystarcza z nawiązką, mieszkaniec płaci tylko pełny koszt pobytu – nie więcej.

W skrócie

Pytanie	Odpowiedź
Ile płaci mieszkaniec	Najwyżej 70% swojego miesięcznego dochodu netto, ale nie więcej niż średni koszt utrzymania w danym DPS
Ile mu zostaje	Co najmniej 30% dochodu
Od jakiej kwoty się liczy	Od dochodu „na rękę” – po odjęciu podatku i składek
Kto ustala opłatę	Gmina, która kieruje do DPS – w decyzji o opłacie
Jak się płaci	Do kasy lub na konto DPS albo – za zgodą mieszkańca – przez potrącenie z emerytury lub renty
Kto dopłaca resztę	Małżonek, dzieci i wnuki (powyżej progu dochodowego), potem gmina

Od jakiego dochodu liczy się 70%

W pomocy społecznej dochód to suma wszystkich wpływów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, pomniejszona o:

• podatek dochodowy i koszty uzyskania przychodu,
• składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne,
• alimenty płacone na inne osoby.

U większości seniorów chodzi więc po prostu o emeryturę albo rentę netto, czyli kwotę, którą przelewa ZUS lub KRUS. Do dochodu wchodzą jednak wszystkie źródła: druga emerytura, renta rodzinna, czynsz z wynajmu mieszkania, dodatki. Jak jest z dodatkiem pielęgnacyjnym, wyjaśniamy w osobnym artykule o dodatku pielęgnacyjnym w DPS.

Do dochodu nie wlicza się między innymi zasiłku celowego i pomocy w naturze. Majątek – mieszkanie czy oszczędności – nie jest dochodem, więc nie zwiększa opłaty. Dochodem jest dopiero to, co z majątku wpływa co miesiąc, na przykład czynsz od najemcy. Więcej o tym w artykule DPS a mieszkanie.

Przykłady wyliczeń

Przykład 1: Emerytura netto pana Jana wynosi 2 800 zł. 70% to 1 960 zł – tyle zapłaci za DPS. Na własne wydatki zostaje mu 840 zł. Jeśli średni koszt utrzymania w jego DPS to 7 500 zł, brakujące 5 540 zł pokrywa rodzina (gdy jej dochody przekraczają próg) albo gmina.

Przykład 2: Pani Maria ma emeryturę netto 12 000 zł. 70% to 8 400 zł, ale koszt utrzymania w jej DPS wynosi 7 200 zł. Pani Maria płaci więc 7 200 zł, czyli pełny koszt. Rodzina i gmina nic nie dopłacają, a pani Marii zostaje 4 800 zł.

Średni koszt utrzymania jest inny w każdym DPS. Co roku ustala go samorząd i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Kwoty z 2026 roku zebraliśmy w artykule ile kosztuje DPS.

Policz to: wpisz emeryturę i koszt DPS w kalkulatorze kosztów – zobaczysz, ile zapłaci mieszkaniec, a ile rodzina albo gmina.

Szukasz DPS? Sprawdź domy pomocy społecznej w swojej okolicy – z adresem, telefonem i profilem domu.

Kto ustala opłatę i kiedy

Opłatę mieszkańca ustala w decyzji gmina, która kieruje do DPS – w tym samym dniu, w którym wydaje decyzję o skierowaniu. Podstawą jest wywiad środowiskowy i dokumenty o dochodzie, m.in. decyzja ZUS lub KRUS o wysokości emerytury albo renty.

Gdy dochód się zmienia – na przykład po marcowej waloryzacji emerytur – zmienia się też opłata. Drobne zmiany dochodu, do 10% kryterium dochodowego, nie wpływają na wysokość odpłatności.

Potrącenie z emerytury przez ZUS

Mieszkaniec może wpłacać opłatę sam – do kasy domu albo przelewem na jego konto. Wygodniej jest jednak zgodzić się na potrącanie opłaty bezpośrednio z emerytury lub renty. Wtedy ZUS albo KRUS przekazuje część świadczenia do DPS, a mieszkaniec dostaje resztę.

Pisemną zgodę na potrącanie dołącza się do wniosku o skierowanie do DPS razem z decyzją o wysokości emerytury lub renty. Bez zgody mieszkańca potrącenia nie ma. Osoba pobierająca zasiłek stały może zgodzić się na potrącanie opłaty przez OPS.

Co z pozostałymi 30%

Pieniądze, które zostają mieszkańcowi, należą do niego. Może je wydawać sam, a jeśli nie jest w stanie – pomaga mu w tym rodzina albo pracownik DPS, zgodnie z regulaminem domu. Na życzenie mieszkańca dom przechowuje jego pieniądze i przedmioty wartościowe.

Według rozporządzenia w sprawie DPS dom zapewnia w ramach opłaty: miejsce zamieszkania, wyżywienie, odzież i obuwie, utrzymanie czystości, pomoc w codziennych czynnościach, pielęgnację i terapię zajęciową. Z własnych pieniędzy mieszkaniec opłaca zwykle to, czego dom nie zapewnia, na przykład telefon, prasę czy fryzjera. Zapytaj w wybranym DPS, co dokładnie obejmuje opłata. Mieszkańcowi, który nie ma żadnego dochodu, DPS finansuje niezbędne przedmioty osobistego użytku.

Najczęstsze pytania

Czy DPS może zabrać całą emeryturę? Nie. Opłata mieszkańca to najwyżej 70% dochodu – 30% zawsze zostaje.

Czy przy niskiej emeryturze dostanę miejsce w DPS? Tak. Wysokość emerytury nie decyduje o prawie do DPS. Przy najniższej emeryturze (1 978,49 zł brutto od 1 marca 2026 r.) mieszkaniec płaci 70% kwoty netto, a resztę kosztu pokrywa gmina albo rodzina.

Czy rodzina musi dopłacać do 70%? Tylko wtedy, gdy jej dochód przekracza 300% kryterium dochodowego. Szczegóły w artykule czy rodzina musi płacić za DPS.

Czy w prywatnym domu opieki też obowiązuje 70%? Nie. Zasada 70% dotyczy DPS, do których kieruje gmina. W prywatnej placówce cenę ustala umowa.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o pomocy społecznej, art. 8 ust. 3–4, art. 61 i 62 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)
• Rozporządzenie w sprawie domów pomocy społecznej, § 8 (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 51)
• Komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 r. – kwoty od 1 marca 2026 r. (M.P. 2026 poz. 220)

Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.