Osoba z niepełnosprawnością, która nie skończyła 60 lat, może zamieszkać w placówce całodobowej – wiek nie jest przeszkodą. Ustawa przewiduje domy pomocy społecznej różnych typów: m.in. dla osób przewlekle somatycznie chorych, przewlekle psychicznie chorych, dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie i niepełnosprawnych fizycznie. Prywatne placówki z zezwoleniem wojewody zapewniają całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub w podeszłym wieku, a do ZOL trafia się według stanu zdrowia, nie wieku. Zanim zdecydujesz o placówce całodobowej, sprawdź też wsparcie, które pozwala zostać w domu: asystenta osobistego, usługi opiekuńcze, środowiskowy dom samopomocy czy mieszkanie wspomagane.
Placówki całodobowe
| Placówka | Dla kogo | Jak się dostać |
|---|---|---|
| DPS dla przewlekle somatycznie chorych | osoby z chorobami przewlekłymi wymagające stałej opieki | wniosek w OPS, decyzja gminy i domu |
| DPS dla niepełnosprawnych fizycznie | osoby z niepełnosprawnością ruchową wymagające całodobowej opieki | jw. |
| DPS dla dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie | dorośli z niepełnosprawnością intelektualną | jw. – zobacz DPS dla osób z niepełnosprawnością intelektualną |
| DPS dla przewlekle psychicznie chorych | osoby z przewlekłą chorobą psychiczną | jw. – zobacz DPS dla psychicznie chorych |
| Prywatny dom opieki | osoby niepełnosprawne, przewlekle chore, starsze – według profilu placówki | umowa z placówką |
| ZOL / ZPO | osoby wymagające stałej pielęgnacji, 40 pkt lub mniej w skali Barthel | skierowanie lekarza – zobacz co to jest ZOL |
| Rodzinny dom pomocy | 3–8 osób wymagających wsparcia z powodu wieku lub niepełnosprawności | decyzja OPS – zobacz rodzinny dom pomocy |
Przy wyborze DPS ważny jest typ domu – dobierany do głównej przyczyny, dla której osoba potrzebuje opieki. Młodsza osoba w domu dla osób w podeszłym wieku może czuć się źle wśród dużo starszych mieszkańców. Zapytaj w ośrodku pomocy społecznej, jaki typ domu będzie właściwy. Jak wygląda procedura: jak szybko załatwić DPS.
Szukasz DPS? Sprawdź domy pomocy społecznej w swojej okolicy – z adresem, telefonem i profilem domu.
Prywatny dom opieki dla młodszej osoby
Prywatne placówki mogą przyjmować osoby niepełnosprawne i przewlekle chore w każdym wieku, ale każda ma swój profil – część przyjmuje głównie seniorów, inne specjalizują się w opiece po udarach, urazach czy w chorobach neurologicznych. Zapytaj:
- ile lat mają mieszkańcy – czy młodsza osoba będzie miała z kim rozmawiać,
- czy jest rehabilitacja i jak często,
- czy placówka ma doświadczenie z konkretną niepełnosprawnością – np. po urazie rdzenia, ze stwardnieniem rozsianym,
- czy mieszkaniec może wychodzić, pracować, uczyć się, korzystać z warsztatów terapii zajęciowej.
Pamiętaj, że świadczenie wspierające nie przysługuje osobie umieszczonej w DPS, rodzinnym domu pomocy, ZOL, ZPO ani w prywatnej placówce całodobowej. Zobacz świadczenie wspierające.
Wsparcie zamiast placówki całodobowej
Nie każda osoba z niepełnosprawnością potrzebuje opieki przez całą dobę. Często lepiej sprawdzają się:
- asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością – w programie rządowym na 2026 r. dla osób ze znacznym albo umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, bez opłat, w limicie od 360 do 840 godzin rocznie. Zobacz asystencja osobista,
- usługi opiekuńcze z ośrodka pomocy społecznej – pomoc w domu w codziennych czynnościach. Zobacz usługi opiekuńcze z MOPS,
- środowiskowy dom samopomocy (ŚDS) – ośrodek wsparcia dziennego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym z niepełnosprawnością intelektualną,
- dzienny dom pomocy i inne ośrodki wsparcia – zobacz dzienny dom seniora,
- mieszkanie treningowe albo wspomagane – dla osób, które potrzebują wsparcia, ale nie opieki całodobowej. Zobacz mieszkania chronione i wspomagane,
- opieka wytchnieniowa – odpoczynek dla rodziny, która opiekuje się bliskim. Zobacz opieka wytchnieniowa.
Orzeczenie o niepełnosprawności
Większość form wsparcia wymaga orzeczenia o niepełnosprawności albo o jej stopniu. Jeśli bliska osoba go nie ma, zacznij od wniosku do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zobacz orzeczenie o niepełnosprawności.
Przykład: Pan Michał, 46 lat, po rozległym udarze porusza się na wózku i potrzebuje pomocy przy myciu i ubieraniu. Przez dwa lata opiekowała się nim żona, wspierana przez asystenta osobistego. Gdy sama zachorowała, rodzina złożyła w OPS wniosek o DPS. Pracownik socjalny zaproponował DPS dla osób niepełnosprawnych fizycznie, a nie dom dla osób w podeszłym wieku – pan Michał mieszka tam z osobami w podobnym wieku i korzysta z rehabilitacji.
Szukasz DPS albo prywatnego domu opieki? Skorzystaj z wyszukiwarki poniżej i zapytaj placówki, czy przyjmują młodsze osoby z niepełnosprawnością.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o pomocy społecznej, art. 51, 51a, 52, 53, 54, 56 i 67 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 639)
- Ustawa o świadczeniu wspierającym (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 873)
- Program „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2026
Stan prawny na 30 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga ośrodek pomocy społecznej, placówka albo prawnik.
Znajdź DPS w swojej okolicy
W katalogu są domy pomocy społecznej z rejestrów wojewodów – z adresem, telefonem i informacją, dla kogo jest dom. Wpisz miejscowość, powiat albo województwo.
Przeczytaj też: Kalkulator kosztów DPS · Wniosek o DPS krok po kroku · Ile kosztuje DPS